Balayar Sadiqin çağdaş poemaları



Çağdaş yazarlar içərisində poemalara müraciət edən sənətkarlardan biri də Balayar Sadiqdir. Onun “Ömrün gəraylı çağları” kitabında altı poeması var. Bu poemalar “Qan”, “Yol”, “Başdaşı”, “Edam günü”, “Bir ovuc yaddaş torpağı”, “Zindan görüşləri” başlığı ilə təqdim olunub.
“Qan” poeması 1996-cı ildə nəsr və nəzmin əlaqələndirilməsi şəklində yazılmışdır. Eləcə də, poemanın tərkibindəki parçalar hər biri ayrıca şeir təsiri bağışlayır. Bununla belə, hər bir şeir özlüyündə çox mükəmməldir, mükəmməl poetik dili var. Əslində, poemanın əsas ağırlıq mərkəzi nəsr parçalarının üzərinə düşür. Əsərin yarısına qədər yuxu motivi üstünlük təşkil edir. Nəhayət, məlum olur ki, yuxusunda qəhrəmanın narahatlığına səbəb olan, gah atasının, gah babasının qəbri şəklində təzahür edən bu sirr, qan yaddaşımızın nağlı imiş. “Atamdan, babamdan keçib, Qanımda axan kişnərti” - misralarından da göründüyü kimi, poemanın əsas məğzini ulu keçmişin unudulmaması, at üstündə gəzən babaların mərdanəliyinə sadiq qalınması təşkil edir. Müəllif poemalarında ata qayıdışı, milli özünə qayıdış kimi səciyyələndirir.
“Yol” poeması da (1996) nəsr və nəzm hissələrindən ibarətdir. “Öz yolunu tutdu bu yol” sətirləri poemanın əsas mərkəzi yükünü daşıyır. Bu yol elə bir yoldur ki, oradan atan, baban keçib. Ona görə də, indi həmin yolun baxışları yaxamıza bağlanıb. Yol bizi ən düz olanla getməyə yönəldir. Məhz bu poemada da, yolun bu cür anlamının qabardılmasına cəhd edildiyini görürük. Yolun başlanğıc və bitiş nöqtələri məlum olduğu kimi naməlum da olur. Həm də dilimizdə ömür yolu deyilən bir ifadə də var. Biz bütün həqiqi və məcazi yollardan ömür yolu adlanan zaman kəsiyində yol salırıq. Yol sözü bizim dilimizdə həm omonimliyi, həm də çoxmənalılığı olan sözdür. Əsərdə də bu sözün fəlsəfi çalarları ilə yanaşı ifadə imkanları da poetikləşdirilib.
1996-cı ildə yazılmış “Başdaşı” poeması həcm etibarilə çox kiçikdir. Lakin poemanı təşkil edən şeirlər mükəmməl poetizmə malikdir. “De indi harda dəfn edim, Gözü yaşlı göz yaşımı?!” tipli poetik tutumlu misraları çoxdur. Aydınca görünür ki, “göz yaşının göz yaşı” poetik kəşfdir. Onun dəfni isə ağlamağın axırına çıxar. Sözün hər mənasında dəfn sözü bədbinlik mənası ifadə etsə də, göz yaşının dəfnində bir nikbinlik anlamı var. Bu tipli mükəmməl misralar əsərdə üstünlük təşkil etsə də, ümumiyyətlə, poemada istifadə edilmiş beş şeirin başdaşı ilə əlaqəsini tapmaq olmur.
1996-cı ildə qələmə alınmış digər bir kiçikhəcmli poeması isə “Edam günü”dür. Edam günü elə bir gündür ki, həmin gün dar ağacları yallı gedir. “Kirpiklərim dar ağacı Asıb özünü göz yaşım” kimi sətirlərdən də göründüyütək dar ağacının mücərrəd mənasına da toxunulur. Özünü asan göz yaşlarının aqibəti bəllidir ki, yox olmaqdır. Göz yaşlarının məhv edilməsi təbii ki, alqışa layiq bir işdir. Bu yönümdən yanaşanda kirpiklərin dar ağacı funkusiyasını icra etməyinə dəstək olmaq istəyirsən. Şair sözü elə dolayı yolla qələmə alıb ki, ölüm doğuran dar ağacına rəğbət hissi yaradır. Yəni dar ağacı bəzən insanın xeyrinə də nəyinsə asılmasına səbəb ola bilərmiş. Əlsində məlum olur ki, edam günü mücərrəd bir zaman kəsiyidir. İnsan hər an rastlaşa biləcəyi ölümə hazır olmalı, həmişə əbədiyyət vaxtı ilə saatın neçə olduğunu bilməlidir.
“Bir ovuc yaddaş torpağı” poeması da digər poemaları kimi eyni strukturda, 1998-ci ildə yazılıb. Bu əsərdə isə ölüm gəlib ömür yiyəsini çağırır. Yaddaşın mahiyyəti belə açılır ki, “Alnımdan keçən yolların Əriməyən qarı yaddaş”. Bu yaddaş torpağı həm də torpağın yaddaşıdır. Bu, o yaddaşdır ki, qəbir üçün torpağı qarış-qarış qazırlar. Ölümün torpağın qoynuna necə tapşırılması torpağın yaddaşına əbədi həkk olunur. Çürüyüb torpağa qarışan cəsəd isə yaddaşın torpağına çevrilir. Əsər çox mükəmməl misralarla yekunlaşır: “Ucaldı əcəl bayrağı, Kölgəsi bir ada düşdü”. Əcəl də öz qələbəsini bayrağını ucaltmaqla nümayiş etdirirmiş. Bu bayrağın kölgəsində isə bir ad öz mənsub olduğu cismdən məhrum olur.
1996-cı ildə yazılmış “Zindan görüşləri”ndə isə nəsr parçaları yoxdur, lakin beş yarımbaşlıqdan istifadə edilmişdir. Əslində bu zindan məcazi məna daşıyır. Əldən verilmiş hər fürsət zindana düşmüş insanla müqayisə edilir. “Köhnə divar kimi uçulur ömür, Alnımdan tökülür alın yazısı” – deyən şair yaşam fəlsəfəsinə özünəməxsus məna verir. İkinci bölümdə isə ictimai narazılıqlar dilə gəlir, addımbaşı rastlaşdığımız hasızlıqlar cazibədar bədii dillə qələmə alınır. Bir fikrə xüsusilə önəm verilir ki, azadlıq zindanların bətnindən doğulur. Qəribə bir təzadla qarşılaşırıq, Ölüm azadlıqdan utansa da, Zülm utanmır. Bununla belə, əsərin sonunda Azadlığın mütləq qalib olacağına inam var.
Balayar Sadiqin “Sərhədçi ömrü” poeması proloqla başlayır. Bu əsər müasir Azərbaycan poemaları sırasında öz sanballı yerini tutur. Poemada qeyd edilir ki, torpağın altında şəhid yatanlar əsgər addımını laylatək duyurlar. Onların adi yaşam reallıqları qeyri-adi bədii tonla təqdim olunur.
Sərhədçi əsgərin kirpiklərindən,
Gecə ulduz-ulduz asır özünü.
Tətikdə dayanan barmağı üstə,
Alagöz səhərlər açır gözünü.
Poemada sərhəd sözü savaşda gözünü yuman şəhidin sonuncu mənzili, otağı kimi mənalandırılır. Yazar öncə vətənin ən ulu sərhədçisindən söz açamaq istəyir. Buna görə də, birinci bölüm “Ulu sərhədçi” adı ilə təqdim olunur. Bir millət özündən əlçatmaz, ünyetməz xatirələrtək uzaq düşəndə inləyən bayatılar, hönkürən ağılar yurdun qəm dolu salnaməsinə çevrilir. Belə bir zamanda ulu öndər Heydər Əliyev xalqına böyük yaradanın ərməğanıtək göndərilir: “Gəldi öndər gəlişiylə, Azərbaycan özünə gəldi”- misralarında gəlişlərin həmahəngliyi diqqəti çəkir. “Millətin öndəri Sərkərdə Heydər Vətənin ən ulu Sərhədçisidir” sətirləri ilə bu böyük şəxsiyyətə ehtiramını bildirir.
İkinci bölüm “Qələbə sorağında adlanır”. Bölümün əvvəllərindən bir döyüşkənlik ruhu duyulur. Müəllif çadırda doğulan hər bir körpənin bələyinə “Baş Sarıtel” bükməyi məsləhət görür. Belə olarsa, döyüşçü qardaşlarımızla Qələbəni qarşılamağa gedə biləcəyimizə ümid bəslənilir.
Üçüncü bölüm “Ərən salnaməsi-əsgər məktubu adlanır”. Bu elə bir məktubdur ki, bir əsgər anası bu məktubu əlinə alanda qonşu həyətdəki bir su sonası xoş xəbərdən dodağını dişləyər. Bu hissədə sərhədçi əsgərin xidməti vəzifəsi ilə vətəndaş mövqeyi önə çəkilir. O həm də bir vətən qızının gözlərini yolda qoyan bir vətən oğludur. Bu bölümü verməklə şair sərhədçi ömrünün bütövlüyünü göstərib.
Epiloqda qeyd edilir ki, “Sərhədçi qəlbində vətən sevgisi, Şirin arzu kimi sərhədsiz olur”. Bu sevgi sərhədçilərdən vətənin bütün vətəndaşlarına ötürülür. Misralardakı “sərhədçi” və “sərhədsiz” sözləri xoşagəlimli bir ahəng yaratmışdır. Sərhədçi üçün vətənin sərhədləri mövcud olsa da, arzuların sərhədi olmur.
Ümumiyyətlə, poemaları oxuduqca bir şeyə tamamilə əmin olursan ki, Balayar Sadiq sözə zərgər dəqiqliyi ilə yanaşır. Ən gözəl ifadələri şeirdə mükəmməl şəkildə obrazlaşdırır. Bu fikirləri poemanın nəsr dilinə də aid edə bilərik. Lakin bununla yanaşı, müəllifin nə demək istədiyi bu söz gözəlliyinin kölgəsində qalır. Yəni poemalarda konkret hədəfi tapmaq kifayət qədər çətinləşir. Bu çətinliyi asanlaşdıran yeganə səbəb poetik dildir.

Gülnar Səma

скачать dle 10.6фильмы бесплатно


Daha tez məlumatlanmaq üçün yeni Facebook səhifəmizi
#

JeaIndege

написал 0
Fedex Provera No Prior Script Pflanzliches Viagra Kaufen Cialis Pfizer Levitra cialis overnight shipping from usa Achat Kamagra France Comment Durer Plus Longtemps Naturellement Dangerous Liquid Amoxicillin After Expiration

#

wxzPoomo

написал 0
cheap viagra 100mg canada viagra purchase <a href="http://cheapgogenvia.com/#">cheap viagra with no prescription</a>

#

bfsPoomo

написал 0
generic cialis online cialis cost <a href="http://xxxcialisgt.com/#">best place to buy cialis online reviews</a>

#

nnuPoomo

написал 0
online gambling casino play online casino <a href="http://usaonline-casino.us.org/">free casino games no download</a>

#

necPoomo

написал 0
online gambling - free blackjack games casino style <a href="http://playersonlinecasinogo.com/">chumba casino</a>

#

rkjdpuple

написал 0
bovada casino online casino bonus ohne einzahlung <a href="http://freecasinogames.us.org/">hyper casinos</a>

#

cedPoomo

написал 0
real money casino free slots no registration <a href="http://casinoslotsgambling24.com/">usa online casino</a>

#

nhjpuple

написал 0
online casino - play casino real money - org eldorado online casino <a href="http://freecasinogames.us.org/">free casino games slotomania</a>

#

sjyPoomo

написал 0
cheapest viagra online viagra sales <a href="http://isabellapharmbi.com/#">online viagra</a>

over the counter viagra substitute where to buy viagra online <a href="http://sophiapharmsd.com/#">price of viagra</a>

#

haqpuple

написал 0
viagra canada buy viagra canada <a href="http://sophiapharmsd.com/#">viagra alternative</a>

#

hecPoomo

написал 0
buy name brand cialis online non prescription cialis <a href="http://cialisovnnc.com/#">buy cialis online using paypal</a>

#

ShiryaevErik96bom

написал 0
treatingsevereisheadache

335b vente canadienne de is

#

LytkinAaron94bom

написал 0
is arousal

3456 be is germany

#

gvbPoomo

написал 0
viagra generic release date viagra generic <a href="http://saresltd.com/#">generic viagra walmart</a>

#

Rannevbom

написал 0
usefull link is 100mg

#

byupuple

написал 0
buy generic viagra online cheap viagra <a href="http://dejviagram.com/#">online prescription for generic viagra</a>

#

bbupuple

написал 0
buy cialis online usa cialis online pharmacy <a href="https://forumdemulheres.com/#">cheap cialis viagra online</a>

#

MakarovGavrilo1994bom

написал 0
black is is

a796 ato di is

#

ErshovAvvakum91bom

написал 0
is billiges

d111 we choice best is price

#

vnupuple

написал 0
buy generic viagra online buy viagra <a href="http://buyviagenonline.com/#">best place to buy viagra online forum</a>

#

gbrPoomo

написал 0
where to buy generic viagra new viagra <a href="http://viagravkash.com/#">buy viagra in canada</a>

#

bdgpuple

написал 0
how to buy cialis pills cialis cost <a href="http://cialisckajrhd.com/">cialis online buy</a>

#

tvrpuple

написал 0
online casino bonus casino slot <a href="http://casinoslots.us.org/">hyper casinos</a>

#

unjpuple

написал 0
free slot play royal river casino <a href="http://casinoslots.us.org/">free vegas slots online</a>

#

jlkjpuple

написал 0
hollywood casino dit is spam slots online casino blackjack <a href="http://casinoslots.us.org/">dit is spam casino slot games</a>

#

mmoPoomo

написал 0
teva generic viagra cheapest brand viagra <a href="http://buyviagaraonline.com/#">viagra erection</a>

#

nhnPoomo

написал 0
lyalda canada drugs online review viagra without a prescription <a href="http://canadadrugsonlinewxwe.com/#">is canada drugs online a reliable source</a>

#

jnmpuple

написал 0
п»їcanadian pharmacy tadalafil best price <a href="http://canadianpharmacyecyn.com/">canadian mail order pharmacy</a>

#

frcaPoomo

написал 0
erectile dysfunction exercises viagra soft tablets <a href="http://erectiledysfunctionnfsc.com/#">what causes erectile dysfunction</a>

#

ikolPoomo

написал 0
canadian online pharmacy viagra cialis <a href="http://canadianpharmacywezw.com/#">canadian drug pharmacy</a>