Yuxu zəiflər üçündür: Piraha qəbiləsi



Braziliyanın Maisi çayı sahillərində Piraha adlı qeyri-adi hindu qəbiləsi yaşayır. Qeyri-adi olan isə qəbilənin özünəməxsus, təkrarolunmaz məişəti və inancıdır. Özlərini Hi’aiti’ihi (qonşu «əyribaşlar»dan «düzlər») adlandırırlar. Sayları 420 min nəfərdir.
Yazıçı və keçmiş missioner Daniel Everet Piraha qəbiləsinin tərkibində düz 30 il yaşamışdı. Həmin dövr ərzində o, müasir dünyanın insani dəyərlərinin tam əksini görmüşdü.

Piraha qəbiləsi zaman içində çox böyük çətinliklərlə qarşılaşıb, amma öz ənənələrindən qopmayıb. Pirahalar modern dünyanın texnologiyalarına ehtiyac duymadan, əlindəkilər ilə kifayətlənərək yaşayırlar.

Topladıqları qidaları bərabər şəkildə bölüşdürür. Boş zamanlarında əylənir və söhbət edirlər.
Dil bir neçə səsi ehtiva edir, say sözləri , keçmiş zamana dair heç söz mövcud deyil. Pirahalıların saymağa ehtiyacları yoxdur.

Onların fikrincə, müəyyən bir tarixiniz yoxsa, mövcud şeylərin qeydiyyatını tutmaq məcbur deyilsinizsə və sadəcə, görüb inanırsınızsa, lazımsız bir çox sözlərə, saya ehtiyacınız qalmaz.
Dünyanın ən xoşbəxt qəbiləsi olaraq tanınan Pirahaların bir çox qəribə xüsusiyyəti var.

Pirahalar, ümumiyyətlə, qərblilərdən çox fərqlənirlər. Missionerlərin təkliflərini bütün gücləri ilə rədd edirlər və müasir texnologiyalarla heç maraqlanmırlar. Liderləri yoxdur və digər insanlar kimi cinsi kiçik problemlərə də alüdəçilikləri də yoxdur. Ehtiyaclarını təmin etmək üçün digər insanlarla və ya qəbilələrlə cinsi və ya romantik münasibətlər qurmurlar. Endoqamiya, bir etnik birlik kimi bu qəbilənin çox mühüm əlaməti olmuşdur.

Demək olar ki, yatmırlar…

Bilirsinizmi, bu adamlar yatmağa gedərkən bir-birinə necə müraciət edirlər? Təbii ki, hər bir xalqın özünəməxsus mürariət forması olmasına baxmayaraq, mahiyyətcə hamısı eyni məna daşıyır - “rahatlıq və şirin yuxular". Piraha qəbiləsində isə "gecən xeyirə qalsın" demək əvəzinə “mürgüləməyi ağlına belə gətirmə, ətraf ilanlarla doludur”,- deyirlər.

Piraha qəbiləsində belə hesab edirlər ki, yatmaq çox ziyanlı bir şeydir. Birincisi yuxu adamı zəif salır. İkincisi yuxuda olan adam ölü kimidir və oyanarkən tamam başqa adam olur. Üçüncüsü isə oralarda ilanlar həqiqətən də həddindən artıq çoxdur.

Pirahalılar gecələri ağaclara söykənərək mürgüləməklə keçirirlər. Onların fikrinə görə, adamlar gecələr yatmasalar daha çox ömür sürər və hər 7 ildən bir yaxşılığa doğru dəyişərlər. Bu səbəbdən də onlar hər 7 ildən bir adlarını dəyişərək, özlərinə yeni adlar götürürlər.

Sabahı yaşamayanlar...

Bu qəbilənin insanları üçün zaman ölçüsü yoxdur. Yəni ki, gecə yatmayan adam sabahın nə olduğunu bilmir. Hətta onlar yeni günün nə demək olduğunu da anlamırlar. Keçmiş və gələcək məfhumu demək olar ki, yoxdur. Bir sözlə, onlarda heç bir vaxt ölçüsü və heç bir təqvim mövcud olmadığı üçün gələcəyi təsəvvür belə etmirlər.

Qəbilənin heç kimin anlamadığı dili var. Çunki bu unikal dil heç bir dilə oxşamır.

“Nəzakətsiz” adamlar...

“Salam”, “necəsiniz?”, “təşəkkürlər”, “kefiniz necədir?” və digər nəzakətli sözlər bütün xalqlarda çox tez-tez işlədilir. Amma bu cür sözlər Piraha qəbiləsi üçün yad sözlərdir. Onlar bu cür nəzakətli sözlərdən heç vaxt istifadə etmirlər. Bunun səbəbini isə belə izah edirlər ki, bu cür sözlərsiz də onlar bir-birlərini çox sevirlər və hörmət edirlər.

Ənvər Çingizoğlu
скачать dle 10.6фильмы бесплатно


Daha tez məlumatlanmaq üçün yeni Facebook səhifəmizi