“DALĞALAR”IN PIÇILTISI"



Səhv etmirəmsə, dünya ədəbiyyatının korifeylərindən olan L.Tolstoy deyib: “İnsan dəniz kimidir, gah qabarır, gah çəkilir”. Bu fikiri hər şeydən əvvəl şairlərə və ümumiyyətlə yaradıcı insanlara şamil etmək daha doğru olardı. Çünki (bu artıq bəlli bir fikirdir) hər bir yaradıcı insan iki ömür yaşayır: biri hisslərinin, düşüncələrinin qabardığı dövrdə ortaya qoyduğu sənət əsəri ilə - sənətkar ömrü ilə, biri isə hisslərin, duyğuların səngidiyi, bəzən də çəkilib getdiyi “adi” insan ömrü. Biz “adi” sözünü məcazi mənada işlətdiyimiz üçün onu dırnaq içərisində yazdıq. Ancaq insan adlanan ali varlıq adi olmadığı kimi, onun yaşam tərzi də ali və bəşəridir...
Bu fikirləri bizi yazmağa sövq edən əsas səbəb, əsas amil ədəbi mühitə kövrək və kövrək olduğu qədər də özünəməxsus bir cəsarətlə gəlməyə başlayan Cavidanın (Orxan Sadəddin oğlu Əfəndiyevin) 2015-ci ildə “Adiloğlu” nəşriyyatından ayaq alan “Dalğalar” kitabıdır.

Deyim ki, Cavidanın ilk şeirlərini ötən ilin “Kredo” qəzetinin nömrələrinin birində oxumuşdum. Etiraf edim ki, şeirləri məzmun və ideya yükünə , üslub və deyim tərzinə görə məndə xoş təəssürat oyatmışdı. Bu gün də, Cavidanın şeirlər kitabı – “Dalğalar”la üz-üzə, göz-gözəyəm.
Niyə məhz “Dalğalar” adlandırılıb bu kitab? Fikrimcə, birinci cümləmdə də nümunə gətirdiyim kimi, hər bir insan (burada şair) bir dənizdirsə, onun şeirləri coşub-çağlayan dalğalar, oyatdığı təəssüratlarsa dalğaların sahilə pıçıldadığı ləpələrdir...

Cavidanın şeirlərini oxuyanda illər öncə yazdığım bir fikir yadıma düşdü: “Hər bir şairin şeirlərindən onun qan qrupunu təyin etmək olar”. Təbii ki, hər bir fikirdə olduğu kimi, bu fikirdə də mübahisə üçün məqamlar yox deyildir. Amma həqiqəti də inkar etmək olmaz...

Xalq şairi, böyük ustadımız Zəlimxan Yaqubun 24 noyabr 1986-cı ildə yazdığı “Orxanım” adlı şeirini “Ön söz əvəzi” kimi təqdim edən müəllif öncə “Allah” rədifli şeiri ilə (daha dəqiq: qəzəli ilə) oxucuyla ünsiyyət qurur:

Bir vəhdət içində qurub aləmləri Allah,
Bir gərdişə nisbət yaradıb cəmləri Allah.
...İnsan günəş altında işıqsız dolanınca
Göndərdi günəş tək yerə Peyğəmbəri Allah.

Kitabdakı digər şeirləri oxumadan təkcə 10 (on) beytlik bu şeiri oxuyandan sonra gənc şairin dünyagörüşünə, elminə, əxlaq və idrakına qiymət vermək olar. Mənən saf, təmiz olmayan insan qəlbinə Allah sevgisi, Allah vəhyi yaddır. Unutmayaq ki, hər bir kamil şeir, qəlblərə yol tapan, insanı insanlığa qayıtmağa çağıran hər bir söz, hər bir kəlmə Allahın vəhyləridir ki, yalnız kamil, təmiz qəlblərə sığışa bilir. Cavidanın bu şeiri onun kimliyini, həyata və cəmiyyətə baxışını göstərən layiqli bir nümunədir.

Cavidanın şeirlərindən hiss olunur ki, o öz Uzun illərin təcrübəsi göstərir ki, içdən azad olmayan, kölə psixologiyası ilə yaşamağa məhkum olan insandan dünyası olan, özünü dərk etməyə, vəsf etməyə çalışan və buna nail olan içindən azad, sərbəst düşümcəyə yiyələnmiş bir insandır. “Dünya - dəyirman daşıdır” şeirində gənc şairin insan və zaman, insan və dünya qovuşmaları, yanaşmaları, bəzən də bu yanaşmalar, qovuşmalar konteksində insanın həqiqət axtarışları ön planda dayanır.

Bu dünya bir sınaq yeri,
Gələnlərin qonaq yeri,
Yaxşılığın dalınca get
Yamanlıqdan uzaq yeri.

Yaxud:

Karvan gedər izi qalar,
Şair ölər sözü qalar.
Haqq aşiqi nə qəm çəkər,
Nə dünyada gözü qalar.

8-lik ölçüdə, ilk baxışda gəraylı formasında yazılan bu şeir heca fərqinə varmasaq, hər biri ayrılıqda fikir tutumuna malik olan müstəqil bəndlərdir, yəni rübailərdir. Rübailərdə də 1-ci, 2-ci və 4-cü misralar həmqafiyə, 3-cü misra sərbəst olduğu kimi, bu şeirdəki bəndlərin də 1-ci, 2-ci və 4-cü misraları həmqafiyə, 3-cü misrası sərbəstdir və əsas yükü də 3-cü misranın üstündə köklənir. Təbii ki, bu cür üslub poeziyamızda yeni olmasa da, ancaq etiraf edək ki, çox az-az müraciət olunan üslubdur ki, Cavidan da bu üslubda özünü sınamaqla yaxşı bir şeir nümunəsi yarada bilib.

Bu dünya xəncər qaşıdı,
Ölüm-dirim savaşıdı.
Hey fırlanır, hey üyüdür,
Dünya dəyirman daşıdı.

“DALĞALAR”IN  PIÇILTISI"Kitabda şairin sevgi şeirləri kəmiyyət və keyfiyyətcə aparıcı rol oynayuır. Ancaq bir çox sevgi şeirlərindən fərqli olaraq Cavidanın sevgi şeirlərində həqiqi, təmiz, saf məhəbbət duyğularından çox, yalan, saxta, hardasa pərdəli təmənna üzərində dayanmağa səy göstərən sevgilərin ürək ağrıdan puçluğundan, onun sevən aşirin təmiz duyğularında oyatdığı ağır mənəvi sarsıntılar ön plana çəkilir.
Şairin “Yalan”, “Mən niyə səni sevdim”, “Sevgi unudulmur”, “Sənmi günahkarsan, mənmi günahkar” və digər bu səpkili şeirlərində saf məhəbbətə, təmiz duyğulara çağırış hissi aparıcıdır.

Vicdanın heç səni incitmədimi,
Aldadıb üzümə güləndə, söylə?
Hörüb yalanları saçların kimi
Mənim görüşümə gələndə, söylə?

(“Yalan” şeirindən)

Bu bənddəki 3-cü misra, xüsusilə, orijinal təsir bağışlayır. Bu misrada fikrin obrazlı deyim tərzi daha dəqiqdir: “Hörüb yalanları saçların kimi”. Məncə, şərhə ehtiyac yoxdur.Kitabda şairin İrana, Gürcüstana, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə, Tailanda, İtaliyaya, Yunanıstana, Türkiyəyə ayrı-ayrı vaxtlarda etdiyi səfərlərin təəssüratı kimi diqqəti cəlb edən “Gətirin mənə”, “Gəlim”, “Sevmişəm”, “Şam işığı, gecən xeyir”, “Ərəb gözəli”, “Pattaya”, “Çiçəkçi qız” şeirlərinin də özünəməxsus dəyəri və yeri var.
Yaradıcılığının əsas mayası həm klassik, həm aşıq, həm də çağdaş poeziyamızdan yoğrulan Cavidanın şeirlərində elə misralara, deyimlərə rast gəlirik ki, onlar ayrıca obrazlılığı fikir tutumuna, fikir yükünə malikdir:

Açıb qollarını yellənir külək,
Söyüdün yelləncək budaqlarında.

xxx
Açıb qollarını qaçdıqca mənə,
Elə bil uçursan bir qağayı tək.

xxx
Mənimçün əllərin qürbətdi daha.

xxx
Eşq - gözəl işgəncədir.

xxx
Məhəbbət bir dərd olur, ayrılıq başqa bir dərd.

xxx
Sənin fotoşəklini balıncımın altında dərdim kimi gizlədim.

xxx
Barmağıma dolaşdı qaranlığın saçları.

xxx
Od – işığın mayəsidir

xxx
Sözün müəllifi böyüksə əgər,
Onun yaratdığı söz də böyükdür.

xxx
Bir şam ki sönəcək, oduna yanma.

Əlbəttə bu nümunələrin sayını artırmaq da olar. Amma dəryadan bir damla dadmaq da ariflər üçün dərya suyunun dadı-tamı haqqında qənaət yaratmaq üçün bəs edər.

Kitabın digər məziyyətləri haqqında geniş danışmaq da olardı. Fikirləşdik ki, qoy oxucu payı da qalsın. Ancaq bununla belə, ”Allah” rədifli şeiri ilə başlanan və Məhəmməd Peyğəmbərin dünyaya gəlişi ərəfəsini əks etdirən “Peyğəmbərin uşaqlığı” adlı epik-dramatik poema ilə tamamlanan “Dalğalar”ın insan ruhunun əzab və sevinclərinin ifadəsinə çevrilən ləpədöyən pıçıltılarının bundan sonrakı şair yaradıcılığında daha aydın, daha gur eşidiləcəyinə inanırıq.
İlk kitabın xoş təəssüratı münasibətiylə qələm dostuma yaradıcılıq uğurları arzulamaqla sözü şairin özünə verirəm:

Neçə ki şeir var, neçə ki söz var
Şerim də, sözüm də yaşayacaqdır...


Xanəli Kərimli
(filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Naxçıvan Dövlət Universitetinin dosenti və həmin universitetdə əcnəbi tələbələrlə iş üzrə dekan, II çağırış Naxçıvan MR Ali məclisinin deputatı, Naxçvan MR Əməkdar müəllimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.)скачать dle 10.6фильмы бесплатно


Daha tez məlumatlanmaq üçün yeni Facebook səhifəmizi
#

JeaIndege

написал 0
Cialis 20 Mg 1 Tableta P57 Hoodia viagra vs cialis vs levitra reviews Cialis Cancer De Prostata Viagra 25mg Cost Viagra 25 Forum Buy Tadacip India cialis vs viagra Cialis Naturelle Nazaire viagra sus efectos secundarios Vendita Viagra Milano Generic Viagra Sold In United States Viagra En Barcelona Precio priligy cuanto dura Knee Infection Keflex Propecia Epilobio Precio Xenical Effet Secondaire Amoxicilline Posologie Angine Amoxicillin Side Effect In Toddlers order cialis online Cheap No Perscription Viagra

#

italetzlgr

написал 0
buy viagra online without prescription online order for viagra http://lizlarssen.com

generic viagra in usa order viagra http://lizlarssen.com

#

italetzang

написал 0
cost of viagra in usa generic viagra from canada http://writeessayhtfd.com

#

qtaletyont

написал 0

#

gtaletwjbn

написал 0
generic cialis no prescription http://essaybuyhtd.com
buy cialis 100mg

#

Katia77spold

написал 0
buy levitra lavetra <a href="http://levitrax20.com/">find out more </a> - levitra usa

#

erectiledysfunctiontog

написал 0
coupons for erectile dysfunction
10 best erectile
erectile therapy pump
erectile implants

#

Tania35spold

написал 0
buy zoloft on line no prescription <a href="https://zoloftxgeneric50.com">website </a> - zoloft cost

#

Josephveifs

написал 0
Hello there! cheap generic cialis online good web site http://cialissmx.com

#

Brentfex

написал 0
good site sheer cooperative articles. reckon bookmarks

Healthy site. Bookmark it. Look up to to the author! 937

#

MelvinGaurn

написал 0
kamagra store info erfahrungen <a href="https://uskamagra.com/">kamagra shop erfahrungsberichte </a> - chewable kamagra polo 100mg kamagra 100mg oral jelly suppliers tuh

zoloft online order

zoloft generic

<a href="https://buylasixxgen.com">lasixonline </a> homepage <a href="http://viagpills.com/">what is viagra used for </a> buy zoloft <a href="https://zoloftxgeneric50.com ">zoloft </a> cialis <a href="https://cialisxgeneric.com">buy cialis canada review </a> link <a href="http://levitrax20.com/ ">levitra sale </a>

zoloft without prescription

<a href="https://buylasixxgen.com">lasix mg </a> furosemide <a href="http://viagpills.com/">what is viagra </a> zoloft 50 mg <a href="https://zoloftxgeneric50.com ">zoloft 50mg </a> cialis tablet <a href="https://cialisxgeneric.com">cialis mail order </a> learn more here <a href="http://levitrax20.com/ ">price of levitra 20 mg </a>

order zoloft

#

MelinGaurn

написал 0
the sleep store kamagra <a href="https://uskamagra.com/">effectiveness of cialis vs viagra vs levitra vs kamagra </a> - kamagra oral jelly 100mg price in india kamagra 100 mg oral jelly

#

Zoloftspold

написал 0
zoloft generic cost

#

Jamesapand

написал 0
Hi! canada pharmacy with no prescription needed excellent internet site.

#

Paxilspold

написал 0
kind plase efef check-up

#

Cialisspold

написал 0
discount generic cialis <a href="https://cialisxgeneric.com/#">canadian generic cialis </a>

#

Maria78bout

написал 0
visit your url <a href="http://levitrax20.com/#">home </a>

#

MeliinGaurn

написал 0
kamagra oral jelly india manufacturer <a href="http://uskamagra.com/">kamagra oral jelly review australia </a>

#

MurkGaurn

написал 0
Leave a study http://zoloftxgeneric50.com/

#

Yaiptj

написал 0
<a href="http://genericforprozac.com/">prozac medication</a> zoloft price

<a href="https://cialisxgeneric.com/">cialis</a> generic sildenafil <a href="https://uspaxil.com/#">generic paxil</a> zoloft sertraline <a href="https://tadalafilx5mg.com/">buy tadalafil</a>

#

Drfurt

написал 0
<a href="https://uskamagra.com/">kamagra for sale</a> furosemide lasix

#

Gnqzke

написал 0
<a href="http://levitrax20.com/">levitra dosage</a> finasteride

#

Kxrufc

написал 0
<a href="http://cialispmg.com/#">buy cialis online</a> buy zoloft online

<a href="http://cialistd.com/#">cialis for sale</a> buy prozac online

#

judpharm5k91

написал 0
HIV-1 and HIV-2 are two pellucid viruses. Although tests which are thin-skinned to both types of viruses are extensively viagra close by, sole solitary antibody analysis currently available can specifically distinguish between antibodies to HIV-1 or HIV-2. Worldwide, the predominant virus is HIV-1. The more uncommon HIV-2 virus is concentrated http://viagrafortunegraphite.com generic viagra in West Africa but has been seen in other countries with links to West Africa. It is less catching and progresses more slowly than HIV-1, resulting in fewer deaths. Despite that, without treatment, most people living with HIV-2 when one pleases ultimately bourgeoning to AIDS and on from the disease.
1998 - 2019 Disclaimer nearby viagra generic Ucoz

#

Pzjode

написал 0
<a href="http://softviagra.com/">cheap viagra usa</a> buy zoloft online <a href="http://xanaxps.com/#">xanax alprazolam</a>

#

Nqsljh

написал 0
cialis online <a href="http://cialisvini.com/">buy tadalafil </a>

cialis <a href="http://profcialis.com/#">cialis </a>

cialis <a href="http://profcialis.com/#">cialis price </a>

#

Fibfeu

написал 0
cialis 20 mg <a href="http://profcialis.com/">buy cialis </a>

cialis prices <a href="http://cialispmg.com/">cialis coupon </a>

cialis price <a href="http://cialistd.com/">cialis coupon </a>

cialis prices <a href="http://profcialis.com/#">buy cialis </a>

tadalafil coupon <a href="http://cialissoftp.com/">tadalafil generic </a>

tadalafil <a href="http://cialissoftp.com/#">generic cialis </a>

buy cialis <a href="http://profcialis.com/">tadalafil online </a>

#

Szwqvl

написал 0
tadalafil generic <a href="http://cialispmg.com/#">cialis </a>

cialis vs viagra <a href="http://cialistd.com/#">generic cialis </a>

cialis 20 mg <a href="http://cialisften.com/">cialis vs viagra </a>

cialis coupon <a href="http://cialisvini.com/">generic cialis </a>