Bizi izləməyi unutmayın

KEÇƏR DÖVRAN, BELƏ QALMAZ

Автор: analoaz от 8-05-2016, 12:29
KEÇƏR DÖVRAN, BELƏ QALMAZ


Mirzə Yusif
Şuşalı dostum, Milli Qəhrəman Ramiz
Qəmbərovun qardaşı Hafiz üçün

Bu gün gözəl Şuşamızı yağı düşmənə "təslim edib" mələr qoyduğumuz gündür. Ağır, çox ağır gündür!..Düz 24 ildir ( Allah, Allah!) Şuşa əlimizdən gedib.

Təsəvvür edirsinizmi, dostlar, i-yir-mi dö-ö-örd il!.. Vaxtilə müsahibim olmuş bir şuşalı qardaşın sözüdür bu: "Şuşasız yaşamaq susuz yaşamaq kimi bir şeydi elə."Ey heyyyy!

Qarabağın qara baxtı canımızı şişə taxdı. Ağlımız nədi, heç yuxumuza da gəlməyənlər başımıza gəldi.Hanı o cənnətməkan yerlər?!

Gör kimə qalıb səfasından doyulmayan başı qarlı dağlar, lalalı düzlər, yaşıl meşələr, ayna sular?!.

Goru çatlasın dədələrimizin! Natəvanın, Vaqifin, Üzeyirin, Bülbülün ruhları bağışlayımı bizi, görəsən?!Vətən torpağının hər qarışı əzizdir, doğmadır, əlbəttə. Amma Şuşa özgə bir aləmdir, vallah! Bu fikri də zərrəcə şübhə etmədən yaddaşınıza yazın, dostlar: " Şuşasız yaşamaq yaşamaqdı bəyəm?!"

"Şuşanın dağları başı dumanlı..." Hər dəfə bu mahnıya qulaq asanda göz yaşlarımı saxlaya bilmirəm. Doğrudur, kişi ağlamaz, deyirlər. Amma mənə belə gəlir ki, Şuşamızın acı taleyinə ağlamaq yox, hönkürmək də azdır...

Tam səmimiyyətlə deyirəm, özüm də qaçqınlıq, köçkünlük taleyi yaşasam belə, Şuşanın, şuşalıların halına çox acıyıram. Ona görə ki, qeyd etdiyim kimi, ta bineyi-qədimdən Şuşa milli soyumuzun mənəviyyat paytaxtı, milli musiqimizin beşiyi kimi tanınıb, sevilib, yaddaşımıza həkk olub.

Şuşaya qovuşacağımız günə azmı-çoxmu qalıb -- deyə bilmərəm. Lakin buna qətiyyən şübhəm yox ki, o gün mütləq gələcək(necə deyərlər, keçər dövran, belə qalmaz)... Hələliksə:

Yol gedirik hamımız
dayanmadan-durmadan,
sağa-sola şütüyən
sürət qatarlarıtək...
Hərdən dayanıb durduğumuz,
kiminləsə, kimlərləsə
əl tutmağımız,
mırt vurmağımız da olur.
Nə vaxtsa şad xəbər alacağımız,
bu xəbərdən bayılacağımız ümidiylə
soruşuruq hey:
" Şuşaya, Şuşaya...
qalamıza çoxmu qalıb, qardaşım?.."

Sultan Hümbətov yazır...

Автор: analoaz от 5-05-2016, 19:00
Sultan Hümbətov yazır...
Qasımuşağı tikmələri

Araşdırma


Gözə xoş gələn, gözü oxşayan, ruha yatan, əsasən çoxluq tərəfindən bəyənilən, əşyalar ölçüsündən və dəyərindən asılı olmayaraq uzunömürlü sənət əsərləri kimi dünyada şöhrət qazanır. Hər bir sənət nümunəsi özü ilə birlikdə sənəti, onu yaradan sənətkarı və ünvanını, hansısa xalq, tayfa, tirə və ya toplum haqqında bir işarə, rəmzi məna daşıyır.

Dünyanın bir çox muzeylərini bəzəyən bu cür sənət nümunələrindən biri də tikmələr hesab edilir. Tikmələr arasında Azərbaycan tikmələrinin də xüsusi yeri var. Azərbaycan xalqının bədii tikmələri öz texnika və kompozisiyası ilə uzaq keçmişlərə gedib çıxır və Azərbaycan xalqının mədəniyyətinin varisliyini sübut edir. Bu gün də Azərbaycanın bir çox şəhər, qəsəbə və kəndlərində kökü qədim çağlara gedən bədii tikmə məktəbləri qorunub-saxlanılır. Azərbaycan ustalarının əl işləri beynəlxalq sərgilərin və muzeylərin ekspozisiyalarını bəzəyir. Tapmaca dolu ornament, fiqur, naxış, rəmz, damğa və işarələrlə zəngin bu sənət nümunələri onu görənləri tilsimləyir.

Tikmənin işləndiyi sahələr; Bu növ tikmə nümunələrindən biri də dünyada məşhur olan Qasımuşağı obasında hazırlanan tikmələridir. Qasımuşağı tayfasının yaşadığı ərazilərdən asılı olmayaraq toxuculuq və tikmə sənətinə hər daim diqqət yetirmişdir. Tikmələr adətən qadın geyimlərinin bir çox hissələrində müxtəlif növ zəncirə, bafta və digər tikmə elementləri şəkilində bəzədilirdi. Qasımuşağı obasında kustar sənətkarlar tərəfindən pambıq, ipək və yundan (qılıcı şaldan) müxtəlif növ rəngli parçalar hazırlanardı. Müəyyən formalı geyim və onun bəzəklərində — örpək, rübənd, araqçın, arxalıq, çəpkən, çuxa, eşmək və digər geyim növlərinin üzərinə nəbati və həndəsi ornamentlərdən ibarət müxtəlif cür tikmələr işlənirdi.

Qadınlar üzü tikməli başmaq və ya uzun boğazı olan üstü tikməli çəkmələr də hazırlayırdılar.
Məişətdə cib dəsmalı, masaüstü örtük (süfrə), taxça, buxarı, güzgü və lampa üçün örtük, balış və yataq ağları, pul, eləcə də tütün kisəsi, yelpik, duz torbası, qaşıqdan və çömçədan, yüküzü, silah (əsasəndə tapança) qoburu və digər örtük və üzlüklərin, həmçinin təsərrüfat işlərində istifadə edilən xurcun, çul, heybə və s. əşyaların üzərinə gözəl tikmələr salınardı.

Tikmələrin ən çox yarımköçəri halda yaşayan Qasımuşağı tayfasının yaylaqlarda istifadə etdikləri alançıq, çadır və digər müvəqqəti yaşayış evlərinin təkcə daxilinin deyil, bir çox halda onun xarici görkəminin bəzədilməsində istifadə edilərdi.

Ümumi məlumat: Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin Cəbrayıl qrupuna aid edilən müxtəlif yerlikli Qasımuşağı tikmələri hələ XVI-XVII əsrdə artıq özünəməxsusluğu ilə fərqlənirdi. "Qasımuşağı tikmələri" Zəngəzur mahalının, indiki Laçın rayonunun mərkəzindən 50-60 km şimalda, Hacısamlı nahiyəsinin inzibati ərazi vahidində yerləşən Qasımuşağı obasının kəndlərində, Şamkənd, Kürdhacı, Yuxarı Çorman, Şəlvə, Daşlı kəndlərinin inzibati ərazi vahidində yaşayan Qasımuşağı tayfasının adı ilə bağlıdır.

Kiçik və ya böyüklüyündən aslı olmayaraq hər bir incəsənət əsəri ilkin olaraq insan təfəkkürünün təsiri altında inkişaf edir və formalaşır. Qasımuşağı tikmələri də Qasımuşağı tayfasının mənəvi aləminin və sosial varlığının dəyişməsi nəticəsində ərsəyə gələn dəyərli mənəvi mədəniyyət əsərlərindən biridir. Əslində tayfa üzvlərinin maddi-dəyişdirici fəaliyyətinin əsas məqsədi, hər şeydən əvvəl, ilk öncə öz təlabatlarını ödəmək üçün lazım olan maddi və mənəvi nemətlər yaratmaq olmuşdur.

Qasımuşağı obasının əhalisinin əsas məşğuliyyətlərindən biri də ipək, yun, bəzən pambıq ipliklərdən toxuma və müxtəlif tikmə işləri təşkil edirdi. Qasımuşağı obasının əhalisi arasında tikmə sənəti uzun sürən və çox mürəkkəb inkişaf yolu keçmiş olan maddi və mənəvi mədəniyyətin nəticəsidir.
Adətən tikmə tikmək üçün müxtəlif növ sap, parça, muncuq, düymə (pilək), eləcə də əlvan metal lövhəciklər və s. bədii materiallardan istifadə edilərdi. Tikmə üçün yerlik kimi istifadə ediləcək saya parçalar (məxmər, qanovuz, xara, misqal, tirmə, kətan, şal, mahud və s.) əsasən ağ olsada bir çox hallarda tünd qırmızı, qara, yaşıl, sürməyi, zoğalı rənglərdən də istifadə edilərdi. Bəzən çəhrayı və bənövşəyi rəngli yerliyi olan tikmələrdə hazırlanırdı. Tikmələr üçün istifadə ediləcək yun, ipək və pambıq ipliklər istifadəsinə uyğun yerli bitki, yaxud da ağac qabıqları ilə, eləcə də digər (palçıq, köşenil, bitki kökləri və s.) vasitələrlə boyanar, tikmə tikmək üçün hazırlanardı.

Tikmə sənəti bir zamanlar qadın və qızlar üçün ən yaxşı məşğuliyyət növlərindən biri idi. Vaxtı ilə Qasımuşağı obasında yaşamış ailələrin bəzilərində bu gün də yaşı bir neçə əsr olan zərif tikmələrə rast gəlmək olar. Bu cür tikmələr vaxtı ilə cehiz və hədiyyə üçün ən dəyərli pay sayılırdı. Tikməçilik ulu nənələrimizin özlərindən sonrakı gənc nəslə gözəl bir ənənə olaraq ötürülən qiymətli irsdir. Yüz illər öncə bu obada hazırlanan tikmələrdəki naxış növlərinin özünəməxsus bir gözəlliyi vardı.
Bu növ tikmə nümunələrindən bir neçəsi XVII əsrdə Qasımuşağı obasının ustaları tərəfindən işlənilmiş və dövrümüzə qədər gəlib çıxan ipək Qasımuşağı tikməsi bütün bu dediklərimizi əyani şəkildə təsdiq edir.

Günümüzə qədər gəlib çatmış hər bir Qasımuşağı tikmə və xalçası müəyyən edilmiş xüsusi dizayna əsaslanır: bu, tikmə və xalçaların strukturunun daha dəqiq göstərici olmasına baxmayaraq ümumi görüntünü əks etdirən cüzi dəyişikliklərə uğramış müxtəlif növ naxışlar ancaq bu tikmə və xalçalara məxsusdur. Toxucular müxtəlif zaman kəsiyində bir bölgədən digər bölgəyə köç edir, ancaq ənənəvi naxışları isə özləri ilə daşımalı olurdular.

Hələ XVII əsrin axırları və XVIII əsrin əvvələrində dağlıq ərazidə məskunlaşan Qasımuşağı tayfası bu kəndlərdə ağac, saxsı, taxta, dəmir, sümük və s. materiallardan olmasından asılı olmayaraq bir çox alətləri özləri hazırlayır, müxtəlif əşyalar yaradır, bədii tikmə və xalçaçılıqla məşğul olurdular. Xalça və xalça məmulatları: tikmə, palaz, gəbə, kilim, xurcun, çuval, cecim, keçə (qəlib), nəmənd, fərməş (farmaş və yaxud da məfrəş), şəddə, yun corab, örkən, şötük, sicim, çatı, gözək, əlcək, sapand, gərdəkbaşı və s. əşyalar evdə sadə əl alətləri ilə toxunurdu.

Qasımuşağı obasının ərazisində hələ XVIII yüzilliyin əvvəllərində mövcud olan və məişətdə, həmçinin təsərrüfatda istifadə olunan maddi mədəniyyət nümunələrilə qarışıqlı əlaqə və təsirdən xəbər verən tikmə nümunələri həmin dövrdən çox-çox əvvəllər Qasımuşağı tayfasının ailələrində hazırlanmışdır. Obanın kəndlərində başqa toxuma məmulatları ilə yanaşı tikmələrə də böyük tələbat olmuşdur.

Bu tikmələr evin xanımları tərəfindən hazırlanar, müxtəlif məqsədlər üçün nəzərdə tutulardı. Hələ ta qədimdən yaxın keçmişə qədər adət-ənənəyə uyğun bu obada gəlin köçən qızların cehizinə zəngin, rəngarəng, cürəbəcürə xalça və tikmə növləri daxil edilərdi. Hətta bu tikmə və xalı-xalçaların sayından asılı olaraq həmin cehiz qiymətləndirilərdi. Müxtəlif məqsədlər üçün istifadə ediləcək bu tikmə və xalçalar həvəskar qadın və qızlar tərəfindən hazırlanırdı. Tikmələrdən əsasən taxça, buxarı, güzgü pərdələri, divar bəzəkləri, pərdəbaşı, gərdəkbaşı, araqçın, rübənd, süfrə və digər əşyaların bəzədilməsində istifadə edilirdi.
Tikmə işləri ilə məşğul olmaq üçün bir neçə sadə alətdən - əsasən də qasnaq və qarmaqdan (qüllabdan) istifadə edilərdi.

Xammal; Əsas xammal kimi — istər rəng, istərsə də ipliklərin hazırlanması zamanı yerli xammala daha çox üstünlk verilirdi. Həmin xammal və köməkçi vasitələr əsasən Qasımuşağı obasının kəndlərinin ərazisindən əldə edilir və hazırlanırdı. Bu həm ucuz, həm tez bir zaman ərzində, eyni zamanda keyfiyyətli olduğu üçün yerli əhalinin diqqətini cəlb edirdi. Çoxlu miqdarda təbii və ucuz xammal mənbələrinin olması burada toxuculuq sənətinin inkişafına öz müsbət təsirini göstərirdi.
Zərbaft, xara, atlas, tafta, qanovuz, kəmxa, kiseyə, məxmər, darayı, mahud, şal, tirmə, midqal, bez və s. adını qeyd edə bilmədiyimiz digər parçalardan istifadə edilirdi. Əsasən ağ, tünd qırmızı, qara, yaşıl, sürməyi, zoğalı rəngdə parçalara üstünlük verilərdi.

Bədii analiz: Tikmə və ya xalçaların naxışı, eləcə də rəngləri hər bir xalqı başqalarından ayırmağa və eləcə də eyni xalqın içərisində mövcud qəbilə və tayfaların nümayəndələrini bir-birindən fərqləndirməyə imkan verirdi. Qasımuşağı tikmə və xalçalarında ustalıqla istifadə edilən müxtəlif naxış, fiqur, motiv, rəmz, damğa və digərləri buna ən gözəl nümunədir. Qasımuşağı obası və ona yaxın ərazilərdə tikmə sənətinin formalaşması Qasımuşağı tayfasının ümumi mədəniyyətinin bir hissəsi olmaqla yanaşı obada toxuculuq sənətinin pik nöqtəyə yetməsinə təkan verdi.

Qasımuşağı tayfasının üzvləri tərəfindən hazırlanan tikmələr içərisində öz çeşnisi ilə digərlərindən tamami ilə fərqlənən tikmələr hazırlanmışdır. Bu gün dünyada Qasımuşağı tikməsi kimi tanınan bu növ tikmələr digər tikmələrdən öz çeşnisi ilə yanaşı xüsusi tərtibatı və texniki xüsusiyyətlərilə də fərlənir.

Tikmələrin kənarları əsas halda bu tikmə və xalçalara məxsus xalçaşünaslar və yerli əhali tərəfindən "ocaq" adlanan naxışla tamamlanırdı. Ara sahənin yuxarı və aşağı hissəsinin hər iki yanında (sağ və solda) bu tikmələrə (həmçinin “Qasımuşağı xalçaları”na) məxsus böyük ölçülü "S" hərfinə bənzər naxışlar vurulmuşdur. Bu naxışlı elementlərin içərisini əjdaha motivləri bəzəyir. Ara sahənin tən ortasında böyük ölçülü səkkizbucaqlı göl yerləşdirilmişdir.

İlkin çeşnilərdə gölün kənarları əsas halda "ocaq" adlanan naxışla işlənilmişdir. Lakin sonrakı dövrlərdə bu naxışlardan kənar haşiyələrin bəzədilməsində istifadə edilmişdir. Gölün daxili hissəsi xonçanı xatırladan müxtəlif ornamentlərlə tərtib edilmiş, yerliyi və rəngli kənarları müxtəlif fiqurlarla bəzədilmişdir. Gölün mərkəzində ağ yerlikli səkkizguşəli həndəsi formalı naxışın dörd tərəfindən buynuza bənzər motivlər işlənmişdir. Müxtəlif dövrlərdə hazırlanan Qasımuşağı tikmələrində bu buynuza bənzər naxışlar forma və işlənmə yerindən asılı olaraq öz formasını bir xeyli dəyişmişdir. Bəzi toxucu və xalçaşünaslar tikmə və xalçada olan bu medalyonu səhvən “hörümçək” (“qurd” və ya “böcək”) adlandırmağa çalışırlar. Əslində isə bu naxış “hörümçək” deyil, müxtəlif hissələrdən ibarət olan həndəsi, nəbati, astral və zomorf naxışların harmoniyasından təşkil olunmuş və görünüşcə “hörümçəyi” xatırladır. Gölün ara sahəsində yerləşən “hörümçəyə” bənzər elementlər bu tikmələrdə daha çox təsadüf edilən “buynuzu” (“budağı”) xatırladan qarmaqlı motivlərlə müxtəlif formada əhatə olunur.

Qasımuşağı tikməsinin aşağı və yuxarı künclərindən bir-biri ilə üzbəüz istiqamətlənən oxabənzər elementlərlə işlənmiş kətəbələr yerləşdirilmişdir. Həmin kətəbələr hazırlanma tarixindən asılı olaraq müəyyən qədər dəyişikliklərə uğramış naxışlarla işlənmiş və tamamlanmışdır. Bu tikmələri divardan istər şauqili və üfiqi şəkildə, istərsə də başıyuxarı və başıaşağı asılmasından asılı olmayaraq eyni şəkildə görüntülənir.

"Qasımuşağı tikmələri"ndə istifadə edilən naxışların forması girdə (yuvarlaq), dördbucaqlı, kvadrat, altıbucaqlı, səkkizbucaqlı və bu tikmələrə məxsus digər həndəsi formalı naxış və fiqurlarla bəzədilmişdir. Naxış və fiqurların əsas hissəsi müxtəlif damğa və rəmzlərdən ibarətdir. Bu tikmələrin bəzilərində isə ümumi dizayn saxlanılmaq şərti ilə daha çox nəbati elementlərdən istifadə edilmişdir.

Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin Cəbrayıl qrupuna aid edilən Qasımuşağı tikmələri üçün xarakterik olan mürəkkəb kompozisiya Qasımuşağı xovlu xalçalarına çox yüksək peşəkarlıqla işlənmişdir. Xalçalara nisbətdə tikmələrin hazırlanmasında istifadə edilən materialların çox zəif, işlənməsi isə zərif olduğundan
Texniki xüsusiyyətləri: Tikmə elə bir sənət növüdür ki, onunla təkcə sənətkarlar deyil xüsusi bacarığı olan sadə Qasımuşağı tayfasının üzvləri də məşğul olurdu. Əslində isə bu obanın qadınları əsl sənəkarlar qədər bacarığa malik olmuşdular. "Qasımuşağı tikmələri"ni hazırlamaq üçün alət və avadanlıqlar düzəldiləcəyi materialdan (sümük, taxta və ya metal) asılı olmayaraq yerli əhali tərəfindən hazırlanırdı.

Qasımuşağı tayfasının hazırladığı tikmələr texnika və kompozisiya baxımından qədimiliyini hər bir dövrdə saxlamışdır. İstər adi, istərsə də ipək tikmələrin gözəlliyi və əzəməti ilə rəng çalarlarının zəngin palıtrasına qəsidədir.

Əsas hallarda tikmələrin ölçüsü kiçik: uzunu 1 metrdən 2 metrədək, eni 60 santimetrdən 1metr 50 santimetrədək olur. Buna baxmayaraq bəzən orta və böyük formatlı tikmələrədə təsadüf edilir.

Hər hansı bir məmulata naxış saldıqda əvvəlcə həmin məmulatı və ya parçanı qasnağa tarım çəkib onun üzərinə ikinci bir qasnağı kip otuzdururdular. Sonra parçanın üzərinə naxış konturları iynə ilə deşilmiş kağız qoyub, tabaşir tozu ilə naxışın rəddini məmulat və ya parçaya köçürürlər. Bu əməliyyat qurtardıqdan sonra usta sağ əli ilə sapı üstdən qarmağa ilişdirib,alta verir və qasnağın altından sol əli ilə sapı çəkir. Beləliklə, alınan zəncirəbənzər ilmələr qeyd olunan istiqamətdə gedir və müəyyən olunmuş naxış kompozisiyasını əmələ gətirir.

Klassik "Qasımuşağı tikmələri"ndən fərqli olaraq XX əsrin əvvəllərində, xüsusilə də Sovet hakimiyyəti illərində hazırlanan tikmələrdə ipək saplarla yanaşı pambıq (əsasəndə yerlik üçün istifadə edilən parça) və eləcədə müasir maşın istehsalı olan sintetik saplardan istifadə edilməyə başlandı. Pambıq və sintetik saplardan istifadə edilərkən hazırlanan tikmələrin keyfiyyəti aşağı olur.

Qasımuşağı obasında hazırlanan tikmələrdə olan hər bir detal, element, motiv, fiqur və ya naxışlar "gözəmə" və ya "doldurma" üsulu ilə həyata keçirilirdi. Bəzən isə hər iki üsul birlikdə istifadə edilərdi.

Qasmuşağı obasında hazırlanan digər tikmə növlərin bir çoxunda ən çox qızılgül, nərgiz, qərənfil, lalə, zanbaq, nar, heyva, alça çiçəkləri, sünbül, müxtəlif formalı yarpaqlar, bülbül, tovuz quşu, göyərçin, tutu quşu, şanapipik, sərçə, qırqovul, bildirçin, kəklik və digər motivlərə daha çox yer verilirdi.
Yekun; Qasımuşağı tayfasının tarixi ilə möhkəm bağlı olan və onun mədəniyyətini öyrənmək, araşdırmaq üçün qiymətli mənbələrdən biri sayılan tikmələr öz dəyər və qiymətinə görə Azərbaycanın tətbiqi-sənət əsərləri sırasında məxsusi yeri var. Müxtəlif vaxtlarda Qasımuşağı obasının hər bir kənd-kəsəyində həvəskar qadınlar öz bacarıq və qabiliyyətlərini bu sənətdə sınamağa çalışırdılar. Qasımuşağı tikmələri bu tayfanın çoxəsrlik tarixi boyu yaratdığı mədəni irsinin ən dəyərli abidələrindən biridir.

"Qasımuşağı xalçaları" ilə yanaşı, "Qasımuşağı tikmələri"nə aid nümunələr dünya muzeylərinin bəzəyinə çevrilib. Bu elin tikmə və xalçaçılıq sənətinin araşdırılmasına və yetərincə qiymətləndirilməsinə məncə indiki vəziyyətdə daha çox ehtiyac var. Tayfa üzvlərinin mədəni inkişaf səviyyəsi, yaşadıqları ərazidə yaradılan maddi-mədəni sərvətlərin həcmi, yayılma miqyası və ətrafda yaşayan digər insanlara ötürülməsi danılmazdır.

Ruhlar da danışır

Автор: analoaz от 5-05-2016, 18:00
Ruhlar da danışır
Rüfət Rüstəmov
BDU-nun Şərqşünaslıq fakültəsinin Türk filologiyası kafedrasının müdiri, professor


İşdən yorğun gəlmişdim, fikirləşdim ki, bir az yatım dincəlim. Evdə məndən başqa heç kəs yox idi. Nənələri nəvələrini gəzdirməyə aparmışdı. Sağolmuş nəvələrin tutduqlarını buraxmamaları, istədiklərini almadan sakitləşməmələri yaşlıları hərdən əsəbiləşdirə də bilər. Ancaq babalar, nənələr nəvələrin bu şıltaq dünyalarından daha çox zövq alırlar. Onlar üçün ən gözəl sözləri «sağolmuşlar»dır.

Yatağımda narahatlıq hiss edirdim. Necə yuxuya getdiyimdən xəbərim olmayıb. Baxdım ki, ayaq səsləri gəlir, yerimdə dikəldim, bir ağbirçək qadın mənə tərəf gəlirdi. O qədər nurlu görünüşü vardı ki, insanın gözünü qamaşdırırdı. Mən yatağımdan sıçrayıb durdum, o mənə tərəf gəlirdi, ayaq saxladı:

— Salam, oğul, narahat etmədim ki? — dedi.

Mən utancaq bir səslə:

— Yox, ay ana, buyurun oturun. Xoş gəlmisiniz, siz hansı qohumlardansınız?

Qadın gülümsündü:

— Mütləq qohummu olmaq lazımdır?

Doğrusu, bir az özümü itirən kimi oldum:

— Yox, ay ana. Mən o mənada demədim, hər şey sizə qurbandır. Sadəcə tanışlıq üçün soruşdum. Mən həmişə analarımızın əllərindən öpmək arzusu ilə yaşamışam. Ona qəti şübhəniz olmasın!

— Üzün ağ olsun, ay oğul, arzu etdiyim ünvana gəldiyim üçün çox sevinirəm. Sizin çox vaxtınızı almayacam.

Qolundan asılmış torbaya bənzər bağlamanın içindən bir gözəl qələm çıxartdı. Qələm son dərəcə cəlbedici idi, göz oxşayırdı:

— Oğul, — dedi. — Gördüyün bu qələmi mənə rəhmətlik həyat yoldaşım cavanlıqda bağışlayıb. O vaxtdan indiyə kimi bu qələmi göz bəbəyim kimi qorumuşam. Mən şəhid anasıyam. Fikirləşdim ki, müqəddəs şəhidlik zirvəsinə ucalan övladlarımızın qəhrəmanlıq salnaməsini bu qələmlə yazan bir oğul tapılacaq. Hə, ay oğul, indi başa düşdün gəlişimin məqsədini? Dedim birdən başıma bir iş gələr. Arzularımı özümlə o dünyaya apararam.

— Ay ana, — dedim. — Sizə bu inamı verən hansı qüvvədir?

— İnsanlıq…

— Gözün arxada qalmasın, ay ana. Çalışıb etimadını doğruldacağam.

Bu sözləri dedikdən sonra məni ağlamaq tutdu. Çox təəssüf ki, nəvələrin səs-küyü məni bu şirin yuxudan oyatdı. Oturub fikirləşdim, görəsən nurlu ağbirçək niyə məhz məni seçib? Gördüyüm yuxuya bir cavab axtarırdım ki, ruhlar barədə oxuduqlarım yadıma düşdü.

1990-cı ildə mən beynəlxalq simpoziumda iştirak etmək üçün Şimali Kiprə dəvət almışdım. Getməyi qarşıma məqsəd qoymuşdum. Mən, professor Azad Nəbiyev bir də mənim tələbə yoldaşım Məhəmməd. Biz Moskvadan Türk Hava Yollarının təyyarəsi ilə İstanbula, oradan da Kiprə getdik. Rəhmətlik Denktaş o zaman Şimali Kiprin prezidenti idi. O bizə atalıq qayğısı nümayiş etdirdi. Bizə Kiprin ən gözəl «More-monte» otelində yer vermişdilər. Kiprin tarixi yerlərini gəzməklə bərabər Şəhidlər xiyabanını da ziyarət etdik. Bizə Şəhidlər xiyabanı barədə məlumat verən cavan bir oğlan mənə çox kiçik formatlı bir kitab bağışladı. Kitab Şimali Kiprin bölünməsi zamanı gedən döyüşlərdən xəbər verirdi. Kitabı oxumağa başladım. Hekayə belə başlayırdı:

Döyüş ara vermişdi. İki dost səngərdə oturub rahatca söhbət edirdi. Müharibə zamanı tanış olmuşdular. Birinin adı Ömər, o birinin adı Hasan imiş. Hər ikisi də qısa bir zamanda dost olmuşdular. Aralarında səmimiyyət vardı. Bir-birinə abi deyə müraciət edirdilər. Ömər İstanbuldan, Hasan isə Adanadan idi. Onların səngərdə söhbət başlarını qatmışdı. Döyüşü belə yaddan çıxartmışdılar. Sakitlik hökm sürürdü. Ömər cibindən bir məktub çıxardıb Hasana verdi.

— Abi, — dedi. — Əgər mən şəhid olsam bu məktubu bizim evə çatdır. Məktubun üzərində ünvan yazılıb.

Hasanı dəhşət bürüdü:

— Nə şəhidlik, abi! Sən nə deyirsən… İnşallah, sən sağ-salamat evinə dönəcəksən.

Hasan əlini cibinə salıb bir məktub çıxartdı:

— Qardaş, — dedi. — Bu da mənim yazdığım məktubdur. Bax, qardaşım, mən şəhid olsam sən də bu məktubu mənim ailəmə çatdırarsan.

Ömər də dostunun bu hərəkətinə məyus oldu:

— Narahat olma, qardaş, sən əmr et.

— Nə əmr! Biz qardaşıq.

Ömərin valideynləri İstanbulda yaşayırlar. Müharibədən sonra Hasan Ömərin yazdığı məktubu onun yaşadığı ünvana aparır. Ömərin valideynləri gələn qonağı hörmət və ehtiramla qarşılayırlar. Çox təkid edirlər ki, ay oğul, yoldan gəlmisən, otur, dincəl, bir qismət yemək ye. Hasan çox tələsdiyini deyib oradan uzaqlaşmaq istəyərkən Ömərin anası xahiş edir ki, oğlum, heç olmasa ünvanını yaz ver, bir gün vaxt tapıb sizə qonaq gələrik.

Bir neçə aydan sonra Ömərin valideynləri maşına oturub Adanaya, Hasanın yaşadığı ünvana gedirlər. Qapının zəngini basırlar, qapını bir yaşlı qadın açıb qonaqları içəri dəvət edir. Onlar içəri girdikdə Ömərin anası şəhid portretini görüb huşunu itirir. Qadının bu hərəkətindən ev sahibləri təşvişə düşürlər. Hasanın anası həkim olduğuna görə huşunu itirmiş qadına ilk yardımını göstərir. Qadın özünə gələndə ilk sözü bu olur:

— O çocuk nə zaman şəhid olub?

Hasanın valideynləri övladlarının şəhid olduğu günü, ayı dedikdə Ömərin anası hönkürə-hönkürə ağlamağa başlayır.

Ev sahibləri onları sakitləşdirib, yalvarırcasına soruşurlar: Allah xatirinə, bizə izah edin görək gəlişinizin məramı nədir? Niyə özünüzə divan tutursunuz? Ömərin anası cibindən bir şəkil çıxardır:

— Gəl, bax, bacı, bu da mənim şəhid oğlumun şəklidir.

Hasanın anası şəhidin şəklini görüb özünü saxlaya bilmir, yanıqlı-yanıqlı ağlamağa başlayır.

— Bizim evimizə oğlumuzun məktubunu bu cavan oğlan gətirmişdi, — deyir.

Ömərin anası divardakı şəkili göstərir:

— Bacı, bizim şəhid oğlumuzun məktubunu isə bu oğlan gətirmişdi.

Otaqda bir sakitlik hökm sürməyə başlayır. Heç kəs cürət edib danışa bilmir. Elə bil hamısının dili tutulub. Bir müddət sonra şəhid ataları danışmağa başlayırlar: Qardaş, Allahın işinə qarışmaq olmaz. Bizim qismətimizə bu yazılıb. Gəlin tanış olaq.

Ömərin atası xanımını təqdim edir. Oğlunun hansı tarixdə xidməti borcunu yerinə yetirərkən şəhid olduğunu deyir. Hasanın atası da öz xanımını təqdim edir. Onlar övladlarının şəhid olduğu barədə məlumat verərkən məlum olur ki, bu dostlar eyni gündə, eyni saatda, eyni səngərdə Vətən, torpaq yolunda şəhid olublar. Hasanın atası vaxt itirmədən bir molla dəvət edib şəhid övladlarına dua oxutdurur.

Molla valideynlərə Allahdan səbir diləyir. Şəhidlik zirvəsinin müqəddəsliyindən söz açır. Ruh mövzusuna toxunur. Onları inandırmağa çalışır ki, övladları cismən yoxdursa da, onların ruhu yaşayır. Elə məktubları da gətirən onların ruhu olub.

Müharibədə şəhid olan o iki əsgərin dostluğunu indi valideynləri yaşadır. Bir-birilərini tez-tez ziyarət edirlər.

Allah şəhid övladlarımıza rəhmət eləsin.

Şimali Kiprdə olarkən Şəhidlər xiyabanında gözlərim o iki dostun (Ömərin və Hasanın) məzarını axtarırdı. Fikirləşəndə görürsən ki, insan həyatı möcüzələrlə doludur. Dünyanın açılmamış sirlərini, bəzən də hadisələri görəndə insanı dəhşət bürüyür.

Yunan filosofu Epikür belə yazmışdır: “Ölüm müsibətlərin ən dəhşətlisidir. Lakin onun bizə az dəxli var. Biz varkən, o yoxdur. O gəldikdə, artıq biz olmuruq”.

Bu kəlamlarla baş-başa qalarkən şəhidlik zirvəsinə ucalmış vətən oğullarını xatırladım.

Bir gün mağazadan nəvəm üçün oyuncaq almaq qərarına gəldim. Yaxındakı mağazalardan birinə girdim. Amma burada çox qəribə bir səhnə ilə qarşılaşdım. Dörd-beş yaşlarında olan bir oğlan uşağı anası ilə didişirdi. Anası and içirdi ki, bu hərəkətinə görə almayacam, özünü yaxşı aparmırsan. Mağazanın sahibindən xahiş etdim ki, uşağı sakitləşdirin. Mən nəvəmə kiçik bir oyuncaq alıb kassaya yaxınlaşanda gözlərimə inanmadım. O balaca oğlan uşağı anasının aldığı oyuncaq avtomatını çiyninə qoyub, güzgünün qabağında ayaqlarını gen açıb, qəribə hərəkətlər edirdi. Anası onu Mübariz deyə çağıranda məni qan-tər basdı. Bir anlığa gözümün qarşısından hər bir azərbaycanlının qəlbində yaşayan Milli Qəhrəmanımız Mübariz İbrahimov keçdi.

XX əsrin qəhrəmanlıq salnaməsini yazmış, çiynində silahla çəkdirdiyi pələngə bənzər görünüşü ilə düşməni kor etmişdir.

İnsan oğlu o şəkli seyr edərkən onun çox möcüzəli bir şəxsiyyət olduğunu düşünür.

Onda olan İlahi gücün haradan gəldiyini axtarır. Bizə elə gəlir ki, onun valideynlərinə yazdığı məktub bizi düşündürən suallara cavab verir. O yazır: “Canım atam və anam, məndən sarı darıxmayın. İnşallah, cənnətdə görüşəcəyik. Mənim üçün bol-bol dua edin. Vətənin dar günündə artıq ürəyim dözmür. Allaha xatir bunu etməliyəm. Ən azından ürəyim sərinlik tapar. Şəhid olanadək bu şərəfsizlərin üzərinə gedəcəyəm. Şəhid olsam ağlamayın. Əksinə, sevinin ki, o mərtəbəyə yüksəldim. Allaha ibadətlərinizi dəqiq yerinə yetirin. Çoxlu sədəqə verin. Seyid nəvəsi olaraq bunu etməliyəm. Allah böyükdür, Vətən sağ olsun. Oğlunuz Mübariz. Haqqınızı halal edin”.

Bu kəlamların hər biri onun cəsurluğundan, Vətənə, torpağa, insanlığa bağlılığından xəbər verir. «Qurani-Kərim»də yazılmış kəlamı tövsiyə edir: Şəhidlərə ölü deməyin, onlar diridirlər!

Şəhidlər, uca Yaradanın göstərdiyi kimi, Vətənin, millətin yolunda şüurlu surətdə canlarını fəda edən insanlardır.

Azərbaycan ordusu düşmən istehkamlarını məhv edərkən, yüksək döyüş taktikası həyata keçirərkən Azərbaycan şahinləri (mayor Təbriz Musazadə, mayor Urfan Vəlizadə və baş leytenant Əbubəkir İsmayılov) doğru yolda olduqlarına əmindilər. Bir ağızdan Vətən sağolsun demişdilər.

Döyüş yoldaşları qeyd edirlər ki, Urfan uçuşdan əvvəl yoldaşları ilə belə zarafatlaşıb: «Qardaşlar, hərə öz yerində otursun. Sonra tabutlarımız səhv düşər, mənimkilər səni, səninkilər məni ağlayar».

Zarafata salıb gülüblər, amma ürəklərində hər bir tapşırığın ciddiliyini və məsuliyyətini biliblər.

Urfanın uşaqlarını dönə-dönə öpməsi, doymadan onların ətrini sinəsinə çəkməsi, qalxaraq tələsirəm deyib evdən çıxması, həyat yoldaşını və uşaqları şoka salmışdı.

Urfan getdi, lakin öz arxasınca bir tarix yazıb, vidalaşdı.

Allah rəhmət eləsin!

Gülnar Səma oxucularına "Gül" verdi

Автор: analoaz от 4-05-2016, 13:33
Gülnar Səma oxucularına "Gül" verdi3 may 2016-cı il tarixində Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Natəvan klubunda gənc şair Gülnar Səmanın “aybKitab” layihəsi çərçivəsində çap olunan “Gül” şeirlər kitabının təqdimatı keçirilib. Tədbirin aparıcısı DGTYB-nin Məsləhət Şurasının sədri şair Əkbər Qoşalı idi. O, “Gül” sözünü istər isim, istərsə də fel kimi anlaya biləcəyimizi dedi. İlk söz kitabın ön sözünü yazan, Gülnar Səmanın elmi rəhbəri, AMEA-nın Ədəbi tənqid şöbəsinin müdiri tənqidçi Vaqif Yusifliyə verildi. Vaqif Yusifli Gülnarın həm elmi, həm də bədii yaradıcılığından söz açdı.

AYB Mətbuat Xidmətinin və “aybKitab” layihəsinin rəhbəri Xəyal Rza layihənin gənc yazarlar və oxucular üçün mühüm bir proyekt olduğunu bildirdi. Tədbirdə Gülnarın hazırda doktorantı olduğu AMEA-nın əməkdaşları və doktorantları da iştirak edirdi. Onlardan Gülnarın magistr elmi rəhbəri olmuş Zəkulla Bayramlı da xeyir-duasını verdi. Bunlardan əlavə “Ulduz” jurnalının baş redaktoru Qulu Ağsəs, şairlər Oqtay Rza, Fərqanə Mehdiyeva, Ayaz Arabaçı, kitabın rəssamı Nəvai Metin və.s ürək sözlərini müəllifə ünvanladılar.

Gənc yazarlardan Şəhla Aslan, Ramil Mərzili, Afət Viləşsoy, Rübabə Sahib və.s öz həmkarlarına uğurlar dilədilər. Tədbirdə Gülnarın qələm dostları, bələdiyyə yoldaşları və.s iştirak edirdi.

Sonda müəllif kitabın ərsəyə gəlməsində və tədbirin uğurlu keçməsində əməyi olan hər bir kəsə minnətdarlığını bildirdi.

İsa İsmayılzadənin şeirləri

Автор: analoaz от 1-05-2016, 15:00
İsa İsmayılzadənin şeirləriİsa İsmayılzadə 1941-ci il martın 15-də Gürcüstanın Qarayazı (indiki Qardabani) rayonunda anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil almışdır (1958-1963).Ədəbi fəaliyyətə tələbəlik illərində "Aprel çiçəkləri" (1959) almanaxında və "Azərbaycan gəncləri" qəzetində (19 iyun 1961-ci il) çap etdirdiyi ilk şeri ilə başlamışdır. O, Qardabanidə orta məktəbdə müəllim (1963-1964), Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində redaktor, Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında elmi redaktor (1966-1968), "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi, şöbə müdiri, baş redaktorun müavini, "Ulduz" jurnalı redaksiyasında şöbə müdiri (1968-1981), "Azərbaycan" jurnalı redaksiyasında baş redaktorun müavini vəzifələrində işləmişdir (1981-ci ildən ömrünün sonunadək). Eyni zamanda Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətinin musiqili veriliş baş redaksiyasında (müqavilə ilə) musiqi mətnləri şöbəsinin müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir (1994-cü ildən). Şeir və poemaları keçmiş SSRİ xalqlarının dillərinə, habelə bir sıra xarici dillərə tərcümə edilmişdir.Öz yaradıcılığında poetik tərcüməyə də xüsusi diqqət vermiş, sosialist ölkələri yazıçılarının Moskvada keçirilən birinci Beynəlxalq simpoziumunda (1977), Asiya və Afrika ölkələri yazıçılarının Yurmalada keçirilən seminar-müşavirəsində (1978) iştirak etmişdir. 1997-ci il iyulun 14-də vəfat etmişdir.

********************

TOY GÜNÜ

Toy günü evimiz küylə dolacaq,
İçində kükrəyən hirsdən, acıqdan,
Həyətdə çathaçat yanan ocaqdan
Yanağın allanıb, pul-pul olacaq.

Göz-göz otaqların pəncərəsindən
Vurnuxa-vurnuxa baxarsan o gün.
Evdə səksənərəm sənin səsindən
Adımı bircə yol çağırsan o gün.

Ürək səksəkəli. Əli xınalı…
O gecə eviniz yazıqlaşacaq.
Bakıdan toyuna gələn xəyalım
Beş yüz kilometr uzaqlaşacaq.

Beş yüz kilometr düşər araya,
Beş yüz kilometr uzat qolunu.
Sənin gözlərinin səssiz harayı
Bir ömür uzunu kəsər yolumu.

- Ay bir hava çalın, gəlin oynasın
- Durma, ay xanəndə, bir ağız oxu!
- Ay uşaq, ə noldu, bir qulaq asın,
- Ay bir hava çalın, gəlin oynasın.

Hava çalınacaq, çalınacaq hey
Sənin əvəzinə zurna çalanın
Gözü oynayacaq, qaşı süzəcək.
Alnına yapışan tərli onluğu
Görüb qızaracaq, allanacaq hey
Toybəyi gizlicə dodaq büzəcək –
- Durma, ay xanəndə, bir ağız oxu!..

İmzasız teleqramm gələr adına,
Gözlərin böyüyər, böyüyər o gün.
Mehtər Əli nəmər alıb atına
Arvadı yanında öyünər o gün.

Kimsə sallayacaq qaşqabağını,
Maşınlar düzülüb, fit verə-verə
Obaya yayacaq, elə yayacaq
Sənin ürəyinin qışqırığını.

1973

*********************

YOLLAR

(mahnı)

Getdin, görünmədin sən,
Susdu dünyam o gündən.
Ürəyimdə həsrətim
Sənsiz döyünür indi.
Qəribsədim, axı, sənsiz,
Yollar xəbər gətirmədi,
Səni mənə yetirmədi.
Haraylayım yolları,
Səni qaytasın, barı.
Gəl, əllərinlə ovut
Könlümdəki qubarı.
Əridim gilə-gilə,
Uzaqlardan əl-ələ.
Ayrılıqdan gizlənib.
Yenə verək əl-ələ.
Şəhərləri adla, gəl,
Bir quruca adla gəl.
Könlümdəki qubarı
Öz əlinlə odla, gəl!
Gecə niyə uzadı?
Yolların nə uzundu.
Bircə ümid qalmışdı,
O da sənsiz usandı.

1972

*********************

QIZLAR, OĞLANLAR

İmtahan günləri yaxınlaşanda,
Çıxardıq çöllərə oğlanlı, qızlı.
Gözlərldə ilk sevgi aşıb-daşanda,
Baxardıq, susardıq biz sözlü-sözlü.

Qovaq kölgəsinin sərinliyində
Hərə bir gözələ çələng hörərdi.
Hardasa,
ürəyin dərinliyində
Körpə bir məhəbbət boy göstərərdi.

Kəsilib məhəbbət imtahanında.
«Əladan»,
«yaxşıdan» alan da oldu.
Bir göz sınağından,
qız sınağından
keçərək, sinifdə qalan da oldu.

Yanaşı çəkilən adlar da vardı,
Adları oxşayıb, əzizləyərdik.
Elə ki, yay gəldi, dərslər qurtardı –
Hər gecə yuxuda yol gözləyirdik.

Ay ötdü, il ötdü, ciblərimizdə,
Ay ötdü, il ötdü, ürəyimizdə
Qat kəsdi məhəbbət məktublarını…
Kim xəbər aparsın, kim bir söz desin.
Lövhə qabağında dərs danışanda,
Oğrun baxışların hənirtisini
Duyurduq üzümüzdə, kürəyimizdə.

Hamımız utancaq, küsən, küsdürən,
Yerişlər,
duruşlar,
baxışlar sözlü.
O şeytan qızları tir-tir əsdirən
İldırımlar sözlü,
yağışlar sözlü.

Üzüşmək,
üşünmək bəhanə oldu,
Dayandıq üz-üzə, nəfəs-nəfəsə.
Satdıq günü-günə, sonra nə oldu –
Dinib-danışmadıq bircə nəfəsə.

Bir gün zəng çalında sonuncu kərə,
Siniflər boşaldı…
Lövhələr üstə
Bir gün qoşa-qoşa adlar yazıldı,
Bir gün qoşa-qoşa adlar pozuldu.
Ağır addımlarla döndük evlərə.

Zərnilər saraldı, otlar saraldı,
Kitablar saraldı, adlar saraldı.
Üfüqdə sarımtıl günəş göründü,
Sıxdı barmaqları qızıl üzüklər,
Körpə bir məhəbbət titrədi, söndü.

On səkkiz il keçib. Deyimmi indi,
Deyimmi, kimi kimi sevirdi, qızlar?
Oğlan ürəyində, qız ürəyində
On səkkiz ildir ki, on səkkiz yaşlı
Bir dilsiz-ağızsız məhəbbət sızlar…

1974

*********************
VAXT

Ayağı sayalı illər içində
Bir il tanıyıram, aylar – qanadlı,
Bir il tanıyıram, günlər – yer atlı.
Güvənib qanadlı arzularıma
Elə tələsirdim, elə qaçırdım…
Gecələr sığınıb yazılarıma
Elə uçunardım, elə uçardım.

Ayağı sayalı aylar içində
Bir ay tanıyıram – dəniz nəfəsli,
Bir ay tanıyıram – dalğa həvəsli.
Bir dəniz gözlünün baxışlarından
İllərlə yerimdə donub qalmışam.
Bir kənd axşamının yağışlarında
Özümü dünyanın qəribliyində
sanıb qalmışam.

Ayağı sayalı günlər içində
Bir gün tanıyıram ömrümdən uzun,
Bir gün tanıyıram – onda nə yazım.
Uzanıb, uzanıb, uzanıb gedtb
Xəbər sorağında, səs sorağında.
Uzanıb, üfüqdf gözümdən itib
Məndən uzaqlarda – Kür qırağında.

Ayağı sayalı anlar içində
Bir an tanıyıram sükut qanadlı,
Bir an tanıyıram – heyrətli, odlu.
«Gözümün önündə, Muğan düzündə
Günəş heydən düşüb, günəş yorulub;
Yorğun şəfəqləri görünməz əllə
Qızıl örtük kimi çölə sərilib.

Bir dəniz nəfəsli,
dağla həvəsli,
Bir sükut qanadlı,
heyrətli, odlu,
Ümidli, arzulu,
sözlü, yazılı,
Hey uzanıb gedən,
gözümdən itən
Ayağı sayalı illərdə ötrü,
Aylardan, günlərdən, anlardan ötrü
Darıxmışam mən.
Ürəyim atlanır onlardan ötrü.

1974

*********************

BİR QARIŞ KÖLGƏ

Toyuqlar bir çimdik darıdan ötrü,
sərçələr bir parça kölgədən ötrü,
səri bir ümiddən, «bəlkə»dən ötrü
ora vurnuxanda, bura qaçanda,
atamın tərləmiş, düzlü kölgəsi
bir qarış olardı.

Atamın tərləmiş, sözlü kölgəsi
elə o zamandan bircə qarışdır.
O tərləmiş kölgə, o duzlu kölgə
elə o zamandan, elə o gündən
pencəyi, köynəyi, ürəyi kimi
qırış-qırışdır.
Neyləyim, axı –
kölgə ütüləmək gəlmir əlimdən.

Nəvəsi –
bəvəsi böyüdü, amma
atamın kölgəsi hey boy atmadı,
heç əsgərliyə də aparmazdılar.

Bir gün Qarayazı düzənliyindən
bir qatara minib, Bakıya gəldi,
Günəş şaxıyanda, üstümə düşdü,
Atamın kölgəsi mənə qarışdı.
Atamın kölgəsi bircə qarışdı,
atamın kölgəsi mənə qarışdı.

Neyləyim, axı –
kölgə ütüləmək, kölgə uzatmaq,
kölgə yelpikləmək, kölgə yaşatmaq,
kölgə əzizləmək gəlmir əlimdən.

1969


"Arazbarı" çap olundu

Автор: analoaz от 30-04-2016, 18:30
"Arazbarı" çap olunduAzərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü, “Kaspi” qəzetinin təsisçisi, şair-publisist dr. Sona VƏLİYEVAnın “ARAZBARI” şeirlər kitabı Tatarıstanın paytaxtı Kazanda, tatar dilində çap olunub. Hazırda Kazanda keçirilən Abdulla Tukayın 130 illik yubiley tədbirlərində iştirak edən Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyi (DGTYB) Məsləhət Şurasının başqanı Əkbər Qoşalıdan aldığımız bilgiyə görə, bu barədə Tatarıstan Yazıçılar Birliyində (TaYB) Tatarıstanın Xalq Şairlərinin, Abdulla Tukay Ödülü laureatlarının, Türk Dünyasından gəlmiş bir qrup şair və ədəbiyyatşünasın da qatıldığı toplantıda TaYB başqanı, əməkdar incəsənət xadimi Rafis Qurban məlumat verib. Kitabı tatarcaya Tatarıstan Yazıçılar Birliyinin və DGTYB-nin üzvü, bir sıra yerli və uluslararası poeziya yarışmalarının qalibi, Tatarıstanın istedadlı yeni nəsil şairlərindən Rifat Salah çevirib.“İlham” Nəşriyyatında nəfis tərtibatla gün üzü görən kitaba Rifat Salahın “önsöz”ü və Əkbər Qoşalının müəllifin yaradıcılığı haqqında ürək sözləri yer alıb. Xatırladaq ki, oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanan “Arazbarı” şeirlər kitabı ilk dəfə 2011-ci ildə Bakıda, sonra isə qardaş Türkiyədə və İranda da çap olunub.

Uzaqda yurd qoxusu var...

Автор: analoaz от 30-04-2016, 17:30
Uzaqda yurd qoxusu var...... Söz Yerlə Göy arasında ən etibarlı rabitə vasitəsidir. Göydən Yerə enər, Yerdən Göyə buxarlanar...Söz vaxt adlı dəyirmanın boğazından qaçan bugda dənidir, üyütsən də üyünməz, öz "torpağını" tapıb cücərər...Söz zamanın yaddaşını, əhval-ruhiyyəsini, dərdini-sərini nəsildən-nəsilə ötürən gözəgörünməz körpüdü, daş körpülər sınar, söz körpüsü yaşayar...

Tahir Talıblının ötən ilin sonlarında işıq üzü görən "Qurdu qəmgin, quşu qərib" kitabıbu mənada bir şairin yox, bütövlükdə bir xalqın taleyindən, yaşantılarından, dərdlərindən bağlanan yaddaş kitabıdır.

Vərəqləri çevrildikcə, əsrlərin səsi, insan ovqatının fəsilləri, rənglərin ətri bir-birinə qarışır, sevginin o üzündən kədər, həyatın bu üzündən ölüm, dünyanın o üzündən işıq boylanır. Bunlardan da betər, torpaq həsrəti, yurd itkisi, qəriblik dərdimin çalarda boy verir.

Çünki tanıyanlar tanıyır, bilənlər bilir ki, Tahir Talıblı sözü-sözdən seçən söz adamıdı - ŞAİRDİ. Allah ona SÖZ verib, o da ağlı kəsəndən, əli qələm tutandan YARADANın verdiyini şükranlıqla qəbul edib. SÖZÜ sevib, SÖZƏ sığınıb, elə qorxduğu da SÖZ olub:

Su kimi torpağa hopduq,
Atadan, anadan olduq
Bu dünyada nədən qorxduq
Sözdən, Allahdan savayı.

"Vücudnamə"

"Mən sözə vaxta baxan kimi baxıram" - deyən şair Yerlə Göy arasında imkan tapıb vaxtın əqrəblərindən asa biləcək, zamanın yaddaşına yaza biləcək şeirlər yazıb.
Sular dəyə-dəyə gedir,
Daşı döyə-döyə gedir,
Adam gizlənməyə gedir
Bəlkə də torpaq altına.

Tahir Talıblı bütöv ŞAİR ömrü yaşasa da, özü dediyi kimi az yazıb. "Əslində hər doğulan şeir ölüm ayağının şeiri kimi yazılmalıdır. Bəlkə buna görə də az yazdım. Çox az yazdım. Şairliyimi yazanda yox, yazmayanda daha çox hiss eləmişəm. Şeir yazmayanda daha çox şair oluram" - deyir söz zəmisindən söz seçən şair.

Bu necə əfsundu ki,
Min illərdi əsirəm.
Xan Kərəmin səsiyəm,
Xan Əslimi gəzirəm.

"Yanıq Kərəm"i dinlərkən

"Qurdu qəmgin, quşu qərib" kitabında ömrün fəsillərinin rəngi ən gözəl biçimdə, ən gözəl ritimdə bir-birini tamamlayır. Uşaqlıq, tələbəlik, gənclik və müdriklik çağının şeirləri 247 səhifədə sıralanır. Bütün şeirlərin, bütün yaşantıların, bütün duyğuların içindən keçən isə SAİRin özü, sözü, ürəyi və duyğularıdır.

Bürünüb göylərin qəribliyinə
Harasa bir durna təklənib gedir.
Bir qatar durnanın intizarı da
Onun qanadına yüklənib gedir.

"Tək durna"

Tahir Talıblının hər misrasında ürək döyüntüsünün izləri, səmimiyyətin istisi, həyatın özü var. 1971-ci ilin soyuq noyabr günlərinin birində yazdığı "Balıqçı və su pərisi" şeirində olduğu kimi:

Sular qalxa-qalxa, gah enə-enə,
Sular ləpə-ləpə axdı baxtına.
Bir gün tor atmışdı sulara yenə
Bir gün su pərisi çıxdı baxtına.

Tahir Talıblının yaradıcılığı çoxqatlı, çoxçalarlı, çoxsəslidi. Diqqətli oxucu hər şeirin öz nəğməsini, hər misranın zümzüməsini eşidər, ozanvari, nağılvari axara düşüb üçbəndlik şeirlərin belə dastan yükünü hiss edər. Bəlkə də, bu, Tahir Talıblının xalq yaradıcılığını dərindən bilməsindən, şifahi xalq yaradıcılığının gizli kodlarına, şifrələrinə bələd olmasından irəli gəlir.

Dünya minilki dünyadı
Elə, bildirki dünyadı
Bir üzdə iki dünyadı
Yoxdandımı, haqdandımı.

"Yazı"

Nə yazıq ki, yurd itkisi, qürbət ağrıları Tahir Talıblının yaradıcılığından qara yol kimi keçir.
Yanır, yanır...
İçim qürbət havasına.
Bu ağıvari misraları ürəyi Vətən həsrəti ilə alışıb-yanan, dərdi içindən, kədərin köynəyindən keçən SÖZADAMI yaza bilər.
Uzaqda yurd qoxusu var,
Neçə bələn, dağ ayırır.
Təzə qürbət qoxusu var
Gözlərim qürbət səyirir.

"Qürbət"

Görün daha nə deyir ŞAİR:
Gedəmmirəm, gələmmirəm, ay Allah,
Nə uğrunda öləmmirəm, ay Allah,
Gennənsə də görəmmirəm, ay Allah,
Mən nə qədər yuxularda yurd görüm?!

"Yuxularda yurd"

Zaman-zaman taleyimizə yazılan yurd itkisi, yaddaşımıza yazılan kədər, dərd, qınaq misralarda belə cücərir:

Yollar yol gəlmir köyünən,
Ruhlar perikib ölünnən.
Allah çəkilir göyünnən
Kişi ki, zülmü götürür.
Məncə artıq şərhə ehtiyac yoxdu...

İnanmıram ki, dünyanın hansısa şairi qurdun qəmginliyini, quşun qəribliyini özünədərd edib misralara çevirsin:

Beləcə dörüb, törəyib
Qurdu qəmgin, quşu qərib.
Bizi yiyəsizmi görüb
Ölüm üstümüzə gəlir.
Vətən haqqında o qədər şeirlər var ki... min ovqatda, min çalarda... Tahir Talıblı Vətənə belə deyir:
Bağında gülşən olmağa,
Dağında yovşan olmağa,
Çölündə kövşən olmağa
Yaradasan, Vətən, məni.

"Vətən silsiləsindən"

Tahir Talıblı həm də kədərin, dərdin, ağrıların içindən sıyrılıb çıxan şairdir. Pisi yaxşıdan, haqqı nahaqdan, doğrunu yalandan, tükü-tükdən seçən şairdi.

Tanrıdan aşağı
başımızdan yuxarı
dünya səslə doludu
Ama gözüqıpığın səsi olmur.
Ahı-vayı çox olsa da
Qara kütlənin
Qələbəsi olmur.
"Qara budun"

Sözümün əvvəlində Tahir Talıblı sözün bütün mənalarında ŞAİRdi - dedim. Bir kollektivdə çalışdığımızdan Tahir Talıblını bir az da yaxından tanımaq imkanı qazanmışam. Tahir müəllim Azərbaycan Radiosunun Xalq Yaradıcılığı Redaksiyasının baş redaktorudur, Əməkdar jurnalisti, "Bulaq" verilişinin yükünü illərlə, elə günün bu günüdə çiyinlərində daşıyan, şifahi xalq yaradıcılığının incilərini günümüzdə yaşadan, dilimizin gözəlliyini qoruyan tək-tük qələm sahiblərindəndir. Verilişlərinin, filmlərinin sayı-hesabı olmasa da,hamıdan təvazökar, hamıdan sadədir. Tahir müəllim qanadı qırılan sözün, budağı sınan ağacın, yuvası dağılan quşun, ruzi axtaran qarışqanın dərdini çəkən İNSANdı. Hərdən küləkdən, yağışdan, yayın cırhacırında bürküdən inciyə bilər, amma heç kimi incitməz, xətrinə dəyməz.

Beləcə ömrü bitirdik
Əmri yerinə yetirdik,
Gəldik, gördük, nə götürdük
Quru günahdan savayı?!

"Vücudnamə"

ŞAİRin yükü söz, yolu düz, qazancı savab olar. Söz yolun da, ömür yolun da uzun olsun, Tahir müəllim!Yurda dönən köçlərin sevinci misralarında tumurcuqlasın, qurdun qəmgin, quşun qərib olmasın.

Təranə Vahid
525.az

Əliağa Vahidin qəzəlləri

Автор: analoaz от 30-04-2016, 12:30
Əliağa Vahidin qəzəlləri
GÖZƏLDİR

Hər aşiqə öz istədiyi yarı gözəldir,
Hər bülbülə öz sevdiyi gülzarı gözəldir.

İlqarı gözəl olmayanı istəməz aşiq,
Can ver elə cananə ki ilqarı gözəldir.

Mən bir uca boylu gözəlin zülfünə bəndəm
Rüxsarı gözəl, şivəsi, rəftarı gözəldir.

Yüzlərlə gözəl başqa vilayətdə də çoxdur,
Amma bizim ölkə bütün - elcari gözəldir.

Yar olsa mənimlə mənə biganə nə eylər?
Uçmaz elə bir xanə ki memarı gözəldir.

Mən istədiyimçün o gülü qeyri də sevdi
Qiymətli o şeydir ki xiridarı gözəldir.

Vahid, mənə insaf elə, sima ilə baxma,
Əhsən elə bir şairə əşarı gözəldir.

**************

DƏLİDİR

Demə Məcnuna dəli, bəlkədə Leyla dəlidir
Eşq olan yerdə bütün aqilü dana dəlidir.

Saldı Yusif kimi öz sevgilisin zəncirə
Qoydu rüsvalıqı aləmdə Züleyxa dəlidir.

Eşq zincirinin iftadəsi bir mən degiləm
Həvəs-i silsileyi eşq ilə dünya dəlidir.

Sarılır çiğninə gah qoynuna, gah qamətinə
Əjdəhalər kimi ol zülfi çəlipa dəlidir.

Bir vəfasız gül üçün naləsi dünyanı tutur
Aşiqin qəlbi kimi, bülbülü şeyda dəlidir.

Bircə Şirin ilə Fərhada məzəmmət yoxdur
Vadiyi eşqdə Varmiq dəli, Əzra delidir

Əl götürməz bu qara gözlülərin zülfündən
Hər yetən zənn eləyir Vahidi guya dəlidir.

**************

BİZİ

Əvvəlindən salan olsaydı əgər başə bizi,
Cəhlimiz salmaz idi, məncə, dağa-daşə bizi.

Azacıq elmimiz olsaydı əgər əsrə görə,
Boyun əydirməz idi qonşuya, yoldaşə bizi.

Nə hünər var, nə biligimiz, nə də bir dövlət ü mal,
İtə atsan da yeməz, hiss eləməz laşə bizi.

Şübhəsizdir tüpürər surət-i idbarımıza,
Göstərə olsa bu sima ilə nəqqaşə bizi.

Üzü dönsün görüm ol ağuya dönmüş çörəyin,
Yaxşı möhtac elədi fahişəyə, oğraşə bizi.

**************

YALVARMA

Könül, vəfasız olan nazlı yarə yalvarma!
Nə e'tibar ona, bi'etibarə, yalvarma!

Darıxma, yaxşı-yaman ruzgarımız keçəcək,
Bu beş gün ömrə görə ruzgarə yalvarma!

Sənin də bir gün olar novbaharın, ey bülbül,
Xəzan cəfasına səbr eylə, xarə yalvarma!

Faqirə, aciz, məzlumə ehtiram eylə,
Əduyə, qaniçənə, zülmkarə yalvarma!

Vətən uğrunda ölüm mərd üçün səadətdir,
Həyat üçün fələki-kəcmədarə yalvarma!

Müxalif əhlinə baş əymə, sən də Mənsur ol,
"Ənəlhəqq" üstə çəkilsən də darə yalvarma!

Məhəbbət əhlinə, Vahid, həmişə xidmət eylə,
Nə təcdarə, nə bir şəhriyarə yalvarma!

**************

GÖZLƏRİNƏ

İcazə ver , baxım ey gül , o qarə gözlərinə ,
Vurulmuşam , nə edim , aşikarə gözlərinə .

Qəm etmərəm , məni yüz dəfə gündə öldürəsən ,
Baxanda bir də dirilləm , dübarə gözlərinə .

Camalın açma , gülüm , qorxuram görüb üzünü ,
Gün olsun hüsnünə aşiq , sitarə gözlərinə .

Olaydı qismət öpəydim o nazik əllərini ,
Ürəkdən eyləmişəm ixtisarə gözlərinə .

Kəməndi - ah ilə səyyadlar dalınca düşər ,
Bu naz ilə əgər etsən işarə gözlərinə .

Gözüm götürməyir əğyarlar baxanda sənə ,
Bir ayrı gözlə edirlər nəzarə gözlərinə .

Şikəstə Vahidə olmaz təbiblərdən əlac ,
Qalıbdır indi sənin bircə çarə gözlərinə

**************

YOX

Hər aşiqin yanındakı öz nazlı yarı yox,
Bənzər şikəstə bülbülə, bağü baharı yox.

Canım fəda o dilbərə ki etibarı var,
Mən neylirəm o dilbəri ki etibarı yox.

Sənsiz gecə-gündüz işim ahu fəğan keçir,
Seyli-bəla tutubdu məni, bir kənarı yox.

Min nazənin gözəl görürən, könlüm istəmir,
Bir səndən özgə aşiqinin intizarı yox.

Dönya behiştə dönsə, cəhənnəm keçir mənə,
Sənsiz, inan ki könlümün əsla qərarı yox.

Arzum budur ki, bir də görəydim cəmalını,
Onsuz bu bülbülün daha bir laləzarı yox.

Eyb etmə Vahidə, bu sözü yazsa dostuna,
Şairdü, başqa bir şey ilə yadigarı yox.

“DALĞALAR”IN PIÇILTISI"

Автор: analoaz от 29-04-2016, 18:00
“DALĞALAR”IN  PIÇILTISI"Səhv etmirəmsə, dünya ədəbiyyatının korifeylərindən olan L.Tolstoy deyib: “İnsan dəniz kimidir, gah qabarır, gah çəkilir”. Bu fikiri hər şeydən əvvəl şairlərə və ümumiyyətlə yaradıcı insanlara şamil etmək daha doğru olardı. Çünki (bu artıq bəlli bir fikirdir) hər bir yaradıcı insan iki ömür yaşayır: biri hisslərinin, düşüncələrinin qabardığı dövrdə ortaya qoyduğu sənət əsəri ilə - sənətkar ömrü ilə, biri isə hisslərin, duyğuların səngidiyi, bəzən də çəkilib getdiyi “adi” insan ömrü. Biz “adi” sözünü məcazi mənada işlətdiyimiz üçün onu dırnaq içərisində yazdıq. Ancaq insan adlanan ali varlıq adi olmadığı kimi, onun yaşam tərzi də ali və bəşəridir...

Bu fikirləri bizi yazmağa sövq edən əsas səbəb, əsas amil ədəbi mühitə kövrək və kövrək olduğu qədər də özünəməxsus bir cəsarətlə gəlməyə başlayan Cavidanın (Orxan Sadəddin oğlu Əfəndiyevin) 2015-ci ildə “Adiloğlu” nəşriyyatından ayaq alan “Dalğalar” kitabıdır.

Deyim ki, Cavidanın ilk şeirlərini ötən ilin “Kredo” qəzetinin nömrələrinin birində oxumuşdum. Etiraf edim ki, şeirləri məzmun və ideya yükünə , üslub və deyim tərzinə görə məndə xoş təəssürat oyatmışdı. Bu gün də, Cavidanın şeirlər kitabı – “Dalğalar”la üz-üzə, göz-gözəyəm.
Niyə məhz “Dalğalar” adlandırılıb bu kitab? Fikrimcə, birinci cümləmdə də nümunə gətirdiyim kimi, hər bir insan (burada şair) bir dənizdirsə, onun şeirləri coşub-çağlayan dalğalar, oyatdığı təəssüratlarsa dalğaların sahilə pıçıldadığı ləpələrdir...

Cavidanın şeirlərini oxuyanda illər öncə yazdığım bir fikir yadıma düşdü: “Hər bir şairin şeirlərindən onun qan qrupunu təyin etmək olar”. Təbii ki, hər bir fikirdə olduğu kimi, bu fikirdə də mübahisə üçün məqamlar yox deyildir. Amma həqiqəti də inkar etmək olmaz...

Xalq şairi, böyük ustadımız Zəlimxan Yaqubun 24 noyabr 1986-cı ildə yazdığı “Orxanım” adlı şeirini “Ön söz əvəzi” kimi təqdim edən müəllif öncə “Allah” rədifli şeiri ilə (daha dəqiq: qəzəli ilə) oxucuyla ünsiyyət qurur:

Bir vəhdət içində qurub aləmləri Allah,
Bir gərdişə nisbət yaradıb cəmləri Allah.
...İnsan günəş altında işıqsız dolanınca
Göndərdi günəş tək yerə Peyğəmbəri Allah.

Kitabdakı digər şeirləri oxumadan təkcə 10 (on) beytlik bu şeiri oxuyandan sonra gənc şairin dünyagörüşünə, elminə, əxlaq və idrakına qiymət vermək olar. Mənən saf, təmiz olmayan insan qəlbinə Allah sevgisi, Allah vəhyi yaddır. Unutmayaq ki, hər bir kamil şeir, qəlblərə yol tapan, insanı insanlığa qayıtmağa çağıran hər bir söz, hər bir kəlmə Allahın vəhyləridir ki, yalnız kamil, təmiz qəlblərə sığışa bilir. Cavidanın bu şeiri onun kimliyini, həyata və cəmiyyətə baxışını göstərən layiqli bir nümunədir.

Cavidanın şeirlərindən hiss olunur ki, o öz Uzun illərin təcrübəsi göstərir ki, içdən azad olmayan, kölə psixologiyası ilə yaşamağa məhkum olan insandan dünyası olan, özünü dərk etməyə, vəsf etməyə çalışan və buna nail olan içindən azad, sərbəst düşümcəyə yiyələnmiş bir insandır. “Dünya - dəyirman daşıdır” şeirində gənc şairin insan və zaman, insan və dünya qovuşmaları, yanaşmaları, bəzən də bu yanaşmalar, qovuşmalar konteksində insanın həqiqət axtarışları ön planda dayanır.

Bu dünya bir sınaq yeri,
Gələnlərin qonaq yeri,
Yaxşılığın dalınca get
Yamanlıqdan uzaq yeri.

Yaxud:

Karvan gedər izi qalar,
Şair ölər sözü qalar.
Haqq aşiqi nə qəm çəkər,
Nə dünyada gözü qalar.

8-lik ölçüdə, ilk baxışda gəraylı formasında yazılan bu şeir heca fərqinə varmasaq, hər biri ayrılıqda fikir tutumuna malik olan müstəqil bəndlərdir, yəni rübailərdir. Rübailərdə də 1-ci, 2-ci və 4-cü misralar həmqafiyə, 3-cü misra sərbəst olduğu kimi, bu şeirdəki bəndlərin də 1-ci, 2-ci və 4-cü misraları həmqafiyə, 3-cü misrası sərbəstdir və əsas yükü də 3-cü misranın üstündə köklənir. Təbii ki, bu cür üslub poeziyamızda yeni olmasa da, ancaq etiraf edək ki, çox az-az müraciət olunan üslubdur ki, Cavidan da bu üslubda özünü sınamaqla yaxşı bir şeir nümunəsi yarada bilib.

Bu dünya xəncər qaşıdı,
Ölüm-dirim savaşıdı.
Hey fırlanır, hey üyüdür,
Dünya dəyirman daşıdı.

Kitabda şairin sevgi şeirləri kəmiyyət və keyfiyyətcə aparıcı rol oynayuır. Ancaq bir çox sevgi şeirlərindən fərqli olaraq Cavidanın sevgi şeirlərində həqiqi, təmiz, saf məhəbbət duyğularından çox, yalan, saxta, hardasa pərdəli təmənna üzərində dayanmağa səy göstərən sevgilərin ürək ağrıdan puçluğundan, onun sevən aşirin təmiz duyğularında oyatdığı ağır mənəvi sarsıntılar ön plana çəkilir.
Şairin “Yalan”, “Mən niyə səni sevdim”, “Sevgi unudulmur”, “Sənmi günahkarsan, mənmi günahkar” və digər bu səpkili şeirlərində saf məhəbbətə, təmiz duyğulara çağırış hissi aparıcıdır.

Vicdanın heç səni incitmədimi,
Aldadıb üzümə güləndə, söylə?
Hörüb yalanları saçların kimi
Mənim görüşümə gələndə, söylə?
(“Yalan” şeirindən)

Bu bənddəki 3-cü misra, xüsusilə, orijinal təsir bağışlayır. Bu misrada fikrin obrazlı deyim tərzi daha dəqiqdir: “Hörüb yalanları saçların kimi”. Məncə, şərhə ehtiyac yoxdur.Kitabda şairin İrana, Gürcüstana, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə, Tailanda, İtaliyaya, Yunanıstana, Türkiyəyə ayrı-ayrı vaxtlarda etdiyi səfərlərin təəssüratı kimi diqqəti cəlb edən “Gətirin mənə”, “Gəlim”, “Sevmişəm”, “Şam işığı, gecən xeyir”, “Ərəb gözəli”, “Pattaya”, “Çiçəkçi qız” şeirlərinin də özünəməxsus dəyəri və yeri var.
Yaradıcılığının əsas mayası həm klassik, həm aşıq, həm də çağdaş poeziyamızdan yoğrulan Cavidanın şeirlərində elə misralara, deyimlərə rast gəlirik ki, onlar ayrıca obrazlılığı fikir tutumuna, fikir yükünə malikdir:

Açıb qollarını yellənir külək,
Söyüdün yelləncək budaqlarında.

xxx
Açıb qollarını qaçdıqca mənə,
Elə bil uçursan bir qağayı tək.

xxx
Mənimçün əllərin qürbətdi daha.

xxx
Eşq - gözəl işgəncədir.

xxx
Məhəbbət bir dərd olur, ayrılıq başqa bir dərd.

xxx
Sənin fotoşəklini balıncımın altında dərdim kimi gizlədim.

xxx
Barmağıma dolaşdı qaranlığın saçları.

xxx
Od – işığın mayəsidir

xxx
Sözün müəllifi böyüksə əgər,
Onun yaratdığı söz də böyükdür.

xxx
Bir şam ki sönəcək, oduna yanma.

Əlbəttə bu nümunələrin sayını artırmaq da olar. Amma dəryadan bir damla dadmaq da ariflər üçün dərya suyunun dadı-tamı haqqında qənaət yaratmaq üçün bəs edər.

Kitabın digər məziyyətləri haqqında geniş danışmaq da olardı. Fikirləşdik ki, qoy oxucu payı da qalsın. Ancaq bununla belə, ”Allah” rədifli şeiri ilə başlanan və Məhəmməd Peyğəmbərin dünyaya gəlişi ərəfəsini əks etdirən “Peyğəmbərin uşaqlığı” adlı epik-dramatik poema ilə tamamlanan “Dalğalar”ın insan ruhunun əzab və sevinclərinin ifadəsinə çevrilən ləpədöyən pıçıltılarının bundan sonrakı şair yaradıcılığında daha aydın, daha gur eşidiləcəyinə inanırıq.
İlk kitabın xoş təəssüratı münasibətiylə qələm dostuma yaradıcılıq uğurları arzulamaqla sözü şairin özünə verirəm:

Neçə ki şeir var, neçə ki söz var
Şerim də, sözüm də yaşayacaqdır...


Xanəli Kərimli
(filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Naxçıvan Dövlət Universitetinin dosenti və həmin universitetdə əcnəbi tələbələrlə iş üzrə dekan, II çağırış Naxçıvan MR Ali məclisinin deputatı, Naxçvan MR Əməkdar müəllimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.)

ELDAR NƏSİBLİ SİBİREL

Автор: salamsalam от 29-04-2016, 18:00
ELDAR NƏSİBLİ SİBİREL

VAXTINDA DEYİLMƏYƏN SÖZ

Dedilər ki, heyfin gəlsin özünə,
Söz qaytarma böyüklərin sözünə.
Qanlı-qanlı baxır indi üzümə
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.

Daşa dönüb ürəyimdən asılıb,
Yaşa dönüb kirpiyimə qısılıb,
Kədər olub taleyimə yazılıb,
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.

Bir sevginin ləçəyində xal olub,
Kəmfürsətin fürsətinə yol olub,
İndi qəlbim qarşısında qul olub,
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.

Bu sirrimi bildirməsə yaxşıdır,
Yadı mənə güldürməsə yaxşıdır.
Məni vaxtsız öldürməsə yaxşıdır,
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.

1984

kiosk.com.az tap az турбо аз tap.az qab qacaq turbo az oxu az oxu az xeberler www oxu xabaraz новости азербайджана mp3 yukle big az azeri bass indir yukle mp3 mp3 milli az son xeberler xabaraz radikal müxalifət milli.az Azərbaycan xəbərləri dünya xəbərləri aktual hadisələr bu günün xəbərləri BiG.Az - Böyük Azərbaycan en son xeberler Azerbaycan xeberleri 2017 müsavat siyasət iqtisadiyyat azərbaycan hadisə son xəbər dağlıq qarabağ gündəm qəzet ilham əliyev Bakı haqqin az новости ильхам алиев haqqin az азербайджан объявления интим услуг в баку погода в баку hava haqqinda melumat day az day.az Azərbaycandan və dünyadan xəbərlər - Qafqazinfo.az qafqazinfo minimum əmək haqqı 2018 anar nagilbaz porno anar nagilbaz video anar nagilbaz Xəbərlər Araşdırma Müsahibələr Reportajlar Xəbərlər Gündəm Hadisə Siyasət Cəmiyyət İqtisadiyyat İdman Dünya Video Maqazin Müsahibə Media Araşdırma Maraqlı Mədəniyyət Gülən Təhlükə Bank Biznes Enerji Əmlak Tender Vakansiya namiq caniyev a24az niyə quran onun üçün müqəddəs deyil anar nağılbazın video a 24 a24.az Yenicag.Az son dəqiqə ən son xəbər xəbər xəbəri xəbərləri yenicag yeniçağ gündüz kərimov vüqar zifəroğlu qarabag roma canli yayim yenicag zakirə zakirqızı basqın Azərbaycan Aşkın Niderlandın ofisinə bildirib şəhərində Haaqa təşkilatının diaspor Diasporrəhbəri həmçinin Afrin aparılır edilib Hazırda araşdırma əməliyyatından millətindən ardıcıl spy satellite destroyed eu doner kebab north korea missile hit own city arzu nağıyev axar/az axar.az lentaz lent az xabaraz musavat.az xeberler musavat iqtidar 134 nomreli 134 mekteb məktəb nömrəli olay bilmir söyləyir edirəm deyir bilmirəm söylədiyi xəstəsən Yaşamağa davam bilir qollarımı əməlinə qazandırmaq istəyib məktəbli deyən kəsirəm Bunları Cavidan Anasının sinif xarakterli hərəkətləri cinayət oxuyan zorakılıq aidiyyatlı bağlı orqanlara şikayət şəhər daxil hadisə vermis naziri müdafiə Dadaş Rzayevin nəvəsidir prokurorluğunda bağlı Təhsil sinfində hüquq hadisə yayıb olmuş oxuyan cinayət mühafizə əlaqədə yerləşən ayının otağında dekabr cinsi geyinmə soyunub idman zalının