Bizi izləməyi unutmayın

ELDAR NƏSİBLİ SİBİREL - Mən ölmədim

Автор: salamsalam от 1-04-2016, 13:06
ELDAR NƏSİBLİ SİBİREL - Mən ölmədim


Mən ölmədim

Bu dünyaya niyə gəldim, bilmirəm?!
Zalım fələk, sənə yoxdur sözüm hey.
Dizin-dizin süründürdün dünyanı,
Yollarında qabıq qoydu dizim hey.

Ayrı saldın vətənimdən, elimdən,
Kilidləyib qıfıl asdın dilimdən.
Nəyim vardı, tutub aldın əlimdən,
Mənə qaldı bu dünyada dözüm hey.

Daşdan deyil, ağacdandır otağım,
Ağac üstə saman döşək yatağım.
Neçə dosta məzar oldu qucağım,
Mən ölmədim, deyən bərkdi üzüm hey.
1989


NƏ QƏDƏR GEC DEYİL

(Sən öz dərdini çək, atamın pulu məni yüz il də innən belə saxlaya bilər- deyənə)

Mənim nə dərdim var, nə çəkim, axı
Öz halal ruzumu qazana billəm.
Qəlbimin odundan bir ocaq catıb,
Qışda dövrəsində qızına billəm.

Ömrümü işığa aparır yollar,
Məndədir inadı kükrək sellərin.
Mənim dağdan ağır ümidlərim var,
Qoymaz daş altında qala əllərim.

Ürəyin sinəndə baxmır sözünə,
Dilin ömrün boyu yalan toxuyub.
Aldığın diplomu soxma gözümə,
Sənin yerinə dədən oxuyub.

Ancaq bir məsəli çıxarma yaddan.
Dibi sudan deyil varın, dövlətin.
Tutub qalmayacaq dünyanı atan,
Qanunu, hökmüdür bu təbiətin.

Bil ki, ağır olur elin töhməti,
Öyünmə atanın, gəl, varıyla sən.
Nə qədər gec deyil, alış zəhmətə,
Öyün əlləriyin qabarıyla sən.
12.01.1974

ELDAR NƏSİBLİ SİBİREL - Mən ölmədim


Torpaq Nəğməsi

Ana torpaq, ilk məskənim, son yerim
Dağın, dərən mənə arxa , həyandı.
Boynubükük bənövşələr-kədərim,
Alovlanan lalələrin-həyamdi.

Üfüqlərin xəyalımın yoludu,
Hər qarışın müqəddəsdi, uludu,
Yanğım olsa, göylərinin buludu,
İstəyimi bir baxışdan duyandı.

Bir zərrən də səni məndə yaşatdı
Yaddan çıxsa bir yer adı, daş adı-
Küləklərin yaddaşıma daş atdı,
Mürgüləyən xatirələr oyandı.

Min il keçsə ömür sənə yad olmaz,
Sənsiz bir gün ürəyimdə od olmaz,
Nəm duyğular atəşindən od almaz,
Ha yelpiklə, ha alışdır, ha yandır.

Baş açmadım, heç bu necə sirr idi?
Eşqim dəcəl uşaq kimi kür idi.
Bir gözəli görən kimi kiridi,
Axşam, səhər yollarında dayandı.

Ana torpaq susdurmaqçün düşməni,
Al, güllə tək sinəsinə sıx məni.
Bir saz üstə zəfər adlı nəğməni,
Sazım, sözüm bu dünyaya yayandı.

ELDAR NƏSİBLİ SİBİREL - Mən ölmədim

VAXTINDA DEYİLMƏYƏN SÖZ

Dedilər ki, heyfin gəlsin özünə,
Söz qaytarma böyüklərin sözünə.
Qanlı-qanlı baxır indi üzümə
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.

Daşa dönüb ürəyimdən asılıb,
Yaşa dönüb kirpiyimə qısılıb,
Kədər olub taleyimə yazılıb,
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.

Bir sevginin ləçəyində xal olub,
Kəmfürsətin fürsətinə yol olub,
İndi qəlbim qarşısında qul olub,
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.

Bu sirrimi bildirməsə yaxşıdır,
Yadı mənə güldürməsə yaxşıdır.
Məni vaxtsız öldürməsə yaxşıdır,
Öz vaxtında deyilməyən sözlərim.
1984

Türkəm mən

Mərə kafir,unutdunmu?
Azman türk oğlu türkəm mən.
Bir nərəylə halayları
Pozan türk oğlu türkəm mən.

Var dünyada yolum, izim.
Yox kimsəylə bir qərəzim.
Hər zaman haqqa tərəzi,
Mizan türk oğlu türkəm mən.

Azmamışam duman, çəndə.
Aç oxu tarixi məndə.
Şəhidə qəbri sinəmdə
Qazan türk oğlu türkəm mən.

Dözümdə- Bamsı Beyrəyəm,
Sözümdə- Yunis İmrəyəm.
Sazımda- dəli nərəyəm,
Ozan türk oğlu türkəm mən.
1994

NƏ TAPAR...

Bu dünyayın milyon-milyon sirri var
Sualından, sorğusundan savayı.
Kim düz baxıb gözlərinə ölümün?
Qurd ürəkli doğrusundan savayı.

Ər qəzəbi çaylar kimi bulanıb,
Vaxt olub ki, dağı, daşı dolanıb
Bu dünyada kimlər yaxşı dolanıb?
Oğrusundan, əyrisindən savayı.

Öz yolundan nə vurulur, nə sapar?
İlhamıyla qaya yarar, dağ çapar.
Bu dünyada sənətkarlar nə tapar?
Ürəyinin ağrısından savayı.
1987

DUYAN OLSA

Misra-misra ürək sancar sinəmdə,
Elə sanma ağrısından üzülləm.
Ömrun-günün səhərində şeh kimi,
Çiçəklərin yanağına düzülləm.

Dağ çayından ahəng alıb bu nəbzim,
Tufan olsa dalğasıyam dənizin.
Qayaların sərtliyindən, əzizim,
Göz yaşıtək damcı-damcı süzülləm.

Bir vüsalın güneyində gözüm var,
Hələ onun zirvəsində gözüm var,
Bu dünyada mənim bircə üzüm var,
Duyan olsa bir baxışdan sezilləm.

Arzularım, duyğularım təzə-tər.
Qara bulud görən kimi tez ötər.
Hədəfindən yayınsa da nə qədər,
Dəyər bir gün hədəfinə söz gülləm.

Daha məni xəyalına gətirmə,
Yollarında, izlərində bitirmə,
Demədimmi, gülüm, məni itirmə,
Tapammazsan axtarsan da yüz ilnən.
1980

Türklərə qarşı Ermənilərin soyqırım siyasətinin məntiqi kökləri haqqında

Автор: NIGAR1 от 31-03-2016, 21:52
Türklərə qarşı Ermənilərin soyqırım siyasətinin məntiqi kökləri haqqında
Muxtar Həsənov

Azərbaycan Təhsil Problemləri İnstitutu
Təhsil Texnologiyaları Mərkəzinin direktoru


Heydər Əliyev Azərbaycanda təkrar hakimiyyətə qayıtmasından sonra milli ideologiyanın formalaşması və azərbaycançılığın inkişafı üçün bir sıra mühüm fərmanlar imzaladı.

Onların içərisində 18 dekabr 1997-ci il tarixli «1948-1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSRİ ərazisindəki tarixi - etnik torpaqlarından kütləvi deportasiya haqqında» və 26 mart 1998-ci il tarixli «Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında» fərmanları xüsusi əhmiyyət kəsb edir.

Çünki, uzun illər azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirilən tarixi ədalətsizliklərə həqiqi qiymət verildi, tarixçilərimizə isə bu sahədə tədqiqatlar aparmağa şərait yaradıldı. Arxivlər onların ixtiyarına verildi, əsl həqiqətlər üzə çıxmağa başladı.

Nəticədə isə yeni faktlara əsaslanan elmi tədqiqat əsərləri arxif sənədləri çap olunaraq sənədli filmlər çəkilərək xalqın öhdəsinə buraxıldı. Bu fərmanların vacibliyi həm də ondan ibarət idi ki, Azərbaycan növbəti erməni fitnəkarlığı ilə üzləşmişdi, 20% torpağını itirmiş, haqları tapdalanmışdı.

Azərbaycan həqiqətlərini isə dünya ictimaiyyətinə çatdırmaq lazım idi. Çünki, Dünya nə Azərbaycanı tanıyırdı, nə də onun keçmiş və ən yeni tarixindən xəbərdar deyildi.

Bunun əksinə olaraq ermənilər artıq «mənfi azərbaycanlı» obrazını Sumqayıt hadisələrindən dərhal sonra dünya ictimaiyyətinə çatdırmışdılar. Məhz əsl Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdırmaqda bu fərmanlar böyük rol oynadı və oynayır.

Ona görə də vaxtilə ümummilli lidermiz Heydər Əliyevin, indi isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin maksimum səy göstərərək münaqişəni sülh yolu ilə həll etmək üçün bütün vasitələrdən istifadə etmək siyasətlərini alqışlayırıq.

Çünki, müharibə son addımdır. Son addım isə zərurət meydana çıxdıqda atılacaq. İnanmaq istərdik ki, erməni təcavüzkarlarının qılıncla deyil, qələmlə başa salınması mümkün olacaq.

Çünki şəhid qanları ilə suvarılan torpaqlarımız yad tapdağı altında qala bilməz, torpaqdan qorxan ermənilər isə gec-tez bu torpaqları tərk etməyə məcbur olacaqlar. Bunun isə zamana ehtiyacı var!!!

Dünya xalqlarının intellekt səviyyəsi yüksəldikcə dövlətlərarası zidiyyətlər azalır, qeyri-insani mübarizə və rəqabət öz yerini sağlam və mədəni rəqabətə, yəni idmana, incəsənətə və s. verməkdədir.

Dünyanı öz axarından çıxaran sosialist sturukturu meydandan silindikdən sonra onun təsiri altında yaşamış dövlətlər yeni quruluşa tezliklə uyğunlaşa bilməyərək dünya dövlətlərinə inteqrasiya olunarkən milli baxımdan daha yaxın dövlətlərə arxalanaraq ehtiyatla öz yerlərini tutmaqdadırlar.

Bütövlükdə bu proses ədalətlilik baxımından heç də normal getməyərək haqsızlığın geniş yer almasına da zəmin yaradır. Belə ki, müəyyən dövr ərzində özgə torpaqlarını zəbt etməyə çalışanların işi sürətlə getsə də, öz tarixi torpaqlarının heç olmasa əlində qalanını qorumaq üçün ədalət uğrunda vuruşanların işi isə heç irəliləmir ki, irəliləmir.

Yəni, Azərbaycan bir kimsənin ərazi bütövlüyünə göz dikmədən, dövlətçiliyinə xələl gətirmədən müstəqil bir dövlət kimi özünün ərazi bütövlüyünü və dövlətçiliyini qorumaq üçün, haqq-ədalətin bərpası üçün əsl mücadilə etməkdədir.

«Qonşu» «Ermənistan» yalan, iftira böhtan və təcavüzkar yol tutaraq heç kimlə hesablaşmadan regionda ''at oynatmaq''la dünya dövlətləri ilə bir cərgədə irəliləmək istəyir. Hələ ki, onların bu istəklərinə dəstək verənlər də tapılmaqdadır.

Azərbaycan türklərinin tarixi torpaqları hesabına keçmiş rus-sovet imperiyasının «doğub» böyütdüyü, başı sığallanan bu respublika 70 illik ərköyünlüyündən əl çəkə bilmir.

Unudur ki, başı çox sığallananın başı qapazlanan günü də gəlib çatacaq. Onların başı sığallanan sovet imperiyası dövründə Türk soylu xalqlar dünya miqyasında açıq və gizli siyasətlə ən böyük əzab-əziyyətə, haqsızlıq, soyqırım, deportasiya, vəşilik və görünməmiş dəhşətlərə məruz qalmışlar.

Çox təəssüf ki, dünya dövlətlərindən Amerika, Fransa, Rusiya, İran və s. kimi bəzi nüfuzlu dövlətlər regionda tarixi həqiqətləri araşdırmadan ermənilərə dəstək verməyə cəhd göstərirlər. Təbii ki, bu addımları ilə onlar dövlətlərinin imiclərinə xələl gətirlər.

Özgə torpaqlarında müvəqqəti qərar tutan Ermənistan maddi və mənəvi dəstəyi qeyd etdiyimiz dövlətlərdən alır. Görünür bu ziddiyyət siyasi nöqteyi nəzərdən adı çəkilən dövlətlərin maraqlarına uyğundur.

Sual olunur; «bəs bu ziddiyyətin və düşmənçiliyin məntiqi kökləri haradan irəli gəlir?» Əgər dini fərqi əsas götürsək o qədər də inandırıcı deyil.

Düzdür bəzi xristian dövlətlərinin Ermənistana münasibətinin əsasını onların xristian olmaları təşkil edir. Ermənistana dini mənsubiyyətinə görə üstünlük versələr də Ermənistan onlara qarşı da sürüşkən mövqe tutaraq sədaqətli ola bilmir.

Yaxud müsəlman ölkəsi olan Azərbaycanla düşmənçilik aparan erməninin müsəlman İrana münasibətindəki yaxınlığın kökləri də çox maraqlıdır.

Ermənilərin beynəlxalq aləmdə bu cür qarışıq, dolaşıq və məntiqsiz siyasət aparmalarının məntiqi köklərinin əsas səbəbləri görəsən nədədir?

Bax elə bu səbəblərə aydınlıq gətirmək üçün də fəlsəfi bir fikrin üzərində dayanmalı olacağıq.
Dünyada hər bir şey əksliyin vəhdətində mövcuddur. Bu bütün canlı-cansız, gözə görünən - görünməyən (maddi - mənəvi) nə varsa hamısına aiddir.

Yəni gecə-gündüz, acı-şirin, isti-soyuq, yaxşı-pis, kişi-qadın, müsbət - mənfi yüklər və s. Vəhdətsiz həyat, dünya mövcud ola bilməz. Hətta insanın vücudunda da bu vəhdət, bu proses mövcuddur.

Yəni insanın mövcud olması üçün daim analiz-sintez, yaxud istinin soyuğa münasibəti və s. olduqda onun yaşaması mümkündür.

Hətta, Yer üzərində insanlar da genetik olaraq iki qrupa: müsbət və mənfi genetik proqramlara (yaxşı və pis) malik insanlara bölünürlər.

Dünya xalqları da içərisindəki mənfi və müsbət proqramlara malik insanlardan ibarətdir və xalqlar var ki, mənfisi, xalqlar vardır ki, müsbəti çoxluq təşkil edir.

Mənfi proqramlı insanlar erməni xalqı içərisində çoxluq təşkil edir. Bunu hətta tarix də sübut etmişdir ki, onlar öz aralarında sıx birliyə malik ola bilmirlər.

Mənfi yüklü insanlar çoxluq təşkil etdiyindən, yəni eyni adlı qütblər bir-birini dəf edir. Onların birləşməsi üçün müsbət yüklü proqrama malik ermənlərin sayı artmalıdır.

(Görünür onlar mənfiliyindən, biz türklər isə müsbətliliyimizdən öz aramızda birləşə bilmirik, bəli, etiraf olunası həqiqətdir ki, 350 milyonluq türk birləşə bilmir ki, bilmir).

Mənfi yüklü ermənilərin öz aralarında birləşməsi üçün yalnız genetik dəyişikliyə məruz qaldıqda mümkündür. Geni isə kişi deyil, qadının oğurlaması mümkündür.

Məhz bunun üçündür ki, erməni qadınları digər xalqlarla, xüsusən müsbət yüklü genlərin sahibi olan türk kişiləri ilə əlaqəyə daha çox meyllidirlər. Bu gen oğurluğu ilə onlar mənfi yüklü genlərini «erməni xəstəliyi»ni müalicə etmiş olurlar.

Hamıya sirr olmayan erməni xəstəliyi əsasən dörd formada özünü göstərir: birincisi qadınlarda büruzə verir, yəni cavanlıqda yaraşıqlı olan bu qızlar 30 yaşına çatmamış hədsiz qırışır, bir növ ipirəyirlər, ikincisi kişilərdə əsasən 40 -50 yaş ətrafında büruzə verir ki, bunun nəticəsi olaraq sonradan şikəst-iflic olurlar (gözü kor, qıçı topal, əyrim-üyrüm erməniləri o vaxtlar Bakıda çoxlarımız yaxşı görmüşük), üçüncüsü hamısının bədənlərində çox kəskin iyin olmasıdır (erməni evlərində məskunlaşanlar bunu da yaxşı bilirlər), dördüncüsü, beyin təzyiqinin qalxmasıdır ki, bunu həkimlərimiz daha yaxşı bilirlər ki, bununla onlarda vəhşilik son həddə çatır və şahidi olduğumuz vəhşilikləri törədirlər, bunların bu təzyiqlərini aşağı yalnız türk xofu, türk qılıncı salır. Onların bu qədər mənfi keyfiyyətləri-mənfi proqramlarını yalnız ən çox müsbəti olan yalnız türk genlərindən oğurladıqda yox edə bilirlər.

Qalaktikada gedən dəyişmələr, hərəkət zamandan aslı olaraq təkrarlanır və bu öz növbəsində planetlərə, o cümlədən Yerə də təsir edir.

Məsələn, Günəş şüalarının təqribən bir əsrdən bir aktivləşməsi və bu aktiv şüaların Yerin müəyyən hissəsinə düşməsi Yerdə enerjini çoxaldır, bu enerji isə dərinlikdəki qatların, lava və digər suxurların hərəkətə gəlməsinə səbəb olur və belə dövrlərdə zəlzələlər, təbiət hadisəlirinin sayı və ölçüsü artır, eyni zamanda torpaqdakı bioloji aktivlik də artır.

Bioloji aktivlik isə bütün canlıların, o cümlədən insanların da aktivləşməsinə gətirib çıxarır. Bu isə öz növbəsində siyasi aktivliyə gətirib çıxarır.

Hazırda türk torpaqları həmin aktiv əraziyə düşmüşdür. Bu aktivliyin nəticəsi olaraq baş verən təbiət hadisələrindən (zəlzələ, sellər, tufanlar və s.) çoxlu insan tələfatı olur. Bu tələfat Tanrı tərəfindən əvəzsiz qalmır.

Məsələn, 1139-cu ildə qədim Gəncə şəhərində baş verən dəhşətli zəlzələ nəticisində 230 minədək insan tələfatı olmuş və əvəzində Kəpəz dağının qoynunda dünyanın möcüzələrindən biri olan Göy-Gölü bəxş etmişdir.

Dünyanı bu gözəlliyə cəlb edərək dünya durduqca heç bir istehsalata malik olmadan belə turuzimlə həmin bölgənin güzaranını təmin etmək mümkündür.

Yaxud qardaş Türkiyədəki dəhşətli zəlzələlərin olması, əvəzsiz qalmayacaq və yəqin ki, Türkiyə XXI əsrdə sözünü deycəkdir (Ermənistan ərazisində baş verən zəlzələ də türk ərazisinə aiddir).

Qeyd etdik ki, bioloji aktivlik siyasi aktivliyə gətirir və siyasi aktivlik isə millətlərin öz müqəddaratının həll etməsinə təkan verir. Siyasi aktivlik bütün millətlərdə eyni baş vermir.

Məsələn, müsbət proqramlara malik olan və Tanrının yer üzündə haqq əsgərləri adlanan türklər aktivləşərək haqqın ədalətin bərpasına, dünyanın inkişafına səbəb ola biləcək yaradıcılıqla köklənirlərsə, ermənilərin isə yaddaşlarında olan genetik proqramlar mənfi yüklü olduğundan onların aktivləşməsi mənfi hadisələrin-haqsızlıq, ədalətsizlik, təcavüzkarlıq, yalan, böhtan, iftira, satqınlıq, vəhşilik və s. baş verməsinə gətirib çıxarır.

Yaxud, özgə torpaqlarını mənimsəmək, necə ki, bu gün onlar Azərbaycanın qədim İrəvan xanlığına aid torpaqlarını ələ keçirərək Qarabağ, Naxçıvan və digər bölgələrin hesabına baş tutması mümkün olmayan «Böyük Ermənistan» kimi xülyalara düşürlər.

Ən dəhşətlisi də odur ki, onlar xarici havadarlarından dəstək alaraq görünməmiş dəhşətlər törədir,türklərə qarşı soyqırım həyata keçirirlər.

Bu soyqırım XX əsrin əvvəlində olduğu kimi əsrin sonunda da davam etdi. Yəni XX əsrin ən dəhşətli faciəsi olan 1992 -ci il Xocalı soyqrımını həyata keçirdilər və ən dəhşətlisi də odur ki, bu dəhşətlərə dünya miqyasında göz yumuldu.

Bundan da dəhşətli soyqırımı XX əsrin əvvəlində 1918-1920 illərdə ermənilər qaniçən Andranikin başçılığı ilə türklərə qarşı həyata keçirmişlər.

Andranik öz dəstəsi ilə ilk və dəhşətli zərbəni Qars, Gümrü şəhərinə və bütün Şörəyel mahalına endirdikdən sonra İrəvan, Göyçə, Zəngəzur, Naxçıvan və s. bölgələrə irəliləmişdir.

Aradan bir əsrə yaxın vaxt keçsə də həmin soyqırım heç kimin yaddaşından çıxmamışdır.

Həmin dəhşətli hadisələrdən biri Şörəyel-Qars mahalının Məmmədabad kəndində 5 aylıq körpəni qapının bir dirəyinə, o biri dirəyinə isə ananı nizə ilə taxaraq qanları ilə divara «Ürəyi əmlik quzu və toglu əti istəyən türklər buyursunlar» yazısını yazan vəhşi daşnaklar bu hərəkətləri, yüzlərlə türkləri tövlələrə dolduraraq yandırmaları,1988-ci il hadisələrində türk uşaqlarını dəmir borunun içərisinə dolduraraq ağzını qaynaqlayaraq yandırmaları və s. vəhşiliklər ermənilərin hədsiz mənfi proqramlı-mənfi yüklü olduqlarını göstərən əyani sübutlardır.

Andranik Qars şəhərinin və ətraf kəndləri qılınc və nizədən keçirərək Gümrü şəhərinə yaxınlaşarkən, bütün Ağbaba və Şörəyelin camaatı müdafiəyə qalxaraq 500 araba ilə Gümrünün dinç əhalisini çıxarmağa başlayırlar.

Birinci geçə sobaların borularını dağın təpəsində top adı ilə yerləşdirərək erməni vəhşilərini aldadaraq 200 arabada dinc əhalini salamat çıxarsalar da, növbəti gün bunu anlayan vəhşilər növbəti 300 arabada yerləşən arvad-uşaq, qoca-cavan hamısını bir nəfər kimi qırmışlar.

Bu cür dəhşətləri törədən soyqırım həyata keçirən ermənilərə qarşı türk əsgərləri layiqli cavab verərək əli silahlı erməniləri yerində oturdaraq Andraniki tay qulaq etməliydilər. Bu cavab reaksiyası isə soyqırım deyil, soyqırıma cavabdır.

Bu gün onlar öz havadarlarına güvənərək «adımı sənə qoyum, səni də yana-yana qoyum» deyərək, həyasızlıqla soyqırıma məruz qaldıqlarını dünyaya car çəkirlər.

Hesab edirəm ki, dünyada nüfuzlu dövlətlər erməni qaniçənlərini vaxtında yerinə oturda bilməsələr, erməni təcavüzkarlarına cavab verən yeni Kazım Qarabəkirlər, Tələt Paşalar, Nuri Paşalar var və yenə tapılacaq.

Bu isə sonuncu addım deməkdir, bu addımdan digər xalqlar və dövlətlər də bəla çəkə bilər.

Xəyalə Sevil:"Sən də tam ola bilmədin"

Автор: NIGAR1 от 31-03-2016, 17:18
Xəyalə Sevil:"Sən də tam ola bilmədin"
Məktub

Sən də tam ola bilmədin.
Tamamlaya bilmədin,
Ürəyimin yarim qalan hissəsini...

Toxuna bilmədiyi xəyallarını
Gözləriylə qucaqlayan
Qadınlar var yer üzündə.
Müstəmləkə ürəklərin
Məhəbbəti böyük olur.
Böyük sevgiləri də
Böyük ürəklər alır.
Sənin ürəyin balaca,
Məhəbbətin balaca,
Cəsarətin balaca...

Sən də tam ola bilmədin.
Məni sevmək asan deyil!
birdənə

****************

Evim kimi qucaq yoxdu

Yenə tutulub göy üzü,
Tutulub, yağan olub.
Dəymədüşər buludlar
Yaman ağlağan olub.

Ağaclar payız fəslidi,
Yarpaqlar sarı qız kimi.
Torpağın soyuq qoynuna
Yıxılır qarı qız kimi.

Bir tənha külək üşüyür,
Qızınmağa ocaq yoxdu...
Pəncərəmi açıq qoydum,
Evim kimi qucaq yoxdu.

****************

Dərdi də sevəsən gərək

Göz yaşımı
Gözlərimin arasında paylayıram.
Biri sənin, biri sənin,
Eyni boyda ağlayın.
Dərdi də sevəsən gərək,
Əvvəlcə qucaqlayın.
Yanağımdan yaş uzanır yol kimi,
Baxıram itirdiklərimin arxasınca...
Ahh! Həyat,
Adamlarından soyudum,
Çəkildim qırağa.
Yaxşı ki, öz çiynim qalıb,
Başımı söykəyib ağlamağa.

Osmanlı və Avropa mədəniyyəti: Versal sarayında tualet yox idi

Автор: analoaz от 31-03-2016, 01:34
Osmanlı və Avropa mədəniyyəti: Versal sarayında tualet yox idi
Tarixçilər “tualetin” Şərqdən Qərbə keçməsi ilə bağlı həmfikirdilər. Lakin bu keçid əsrlərlə davam etmişdir. Orta əsrlər Avropasında görülən epidemiya xəstəliklərinin başlıca səbəbi məhz bundan ibarət idi.

Osmanlı imperiyasının sahib olduğu mədəniyyət və həyat tərzi Avropa üçün nümunə idi. Bu gün məşhurluğunu itirmiş Osmanlı Türk hamamları təmizliyi ilə bir zaman çox əhəmiyyətli idilər. Hamam anlayışı Avropa üçün təmiz olmaq və “duş qəbul etmə” mədəniyyəti ilə meydana gəlməsində liderlik etmişdir. Daha maraqlı isə budur ki, Avropada “tualet anlayışı” yox idi. 1600-cü illərdə tualet anlayışından ümumiyyətlə xəbərsiz idilər.

1667-ci il tarixində Osmanlıda "Tualet vəqfi" qurularkən, Avropada tualet bilinən anlayış mövcud deyildi. İnsanlar ehtiyaclarını boş tapdıqları sahələrdə, ya da evin içində aradan qaldırıb, çölə atırdılar. Buna görə də, şəhərlərdə pis qoxu yayılırdı. Hündür dikdaban ayaqqabılar, çətirlər, yelpiklər məhz bu səbəbə görə dəbdə idi. Osmanlıda isə bu ərəfələrdə hər yerdə, hər küncdə olan tualetlərin sayı artırdı.

Fransanın paytaxtı Parisdə tikilən tarixi Versal sarayının maraqlı xüsusiyyətindən biri 1768-ci ilə qədər sarayda tualet, kanalizasiya sisteminin mövcud olmaması idi. Səbəbi; sözügedən dövrdə zadəgan anlayışına görə, onların istədiyi yerdə ehtiyaclarının qarşılanmaları idi. Bu səbədən, Avropanın Versal sarayının qoxusu "Avropadaki bütün saraylardan fərqli" (Memoirs: Duc de Saint-Simon ) idi. 1789-cu ildə Fransa inqilabından sonra, sarayda cəmi 9 tualet vardı və onlar kral ailəsinə məxsus idi.

Sarayın digər işçiləri isə təbii ehtiyaclarını qablardan istifadə etməklə aradan qalıdrardılar və bu qoxular sarayın ümumi atmosferinə olduqca mənfi təsir göstərirdi. Saray işçiləri təbii ehtiyaclarını aradan qaldırdıqdan sonra pəncərələrdən bayıra boşaldırdılar. Bir çox hallarda isə ehtiyaclarını ödəmək üçün sarayın dəhliz və divar sobalarından istifadə edirdilər.

Avropa tualetlə sonralar 18 əsrin əvvəllərində “tanış oldu”. Bu vaxtlarda artıq saray künclərində tualetlər vardı, krallar və aristokratlar üçün ehtiyac aradan qaldırma sandıqları hazırlanırdı.
Dos. Dr. Səid Öztürk Osmanlıda “tualet” anlayışının Qərb ilə müqayisədə kifayət qədər irəlidə olduğunu söyləyir. Dos. Dr. Öztürk belə nəql edir: "Qərb ilə müqayisədə Osmanlıda tualet vəqfinin olması fövqəladə bir üstünlükdür. Çünki, bu tarixdə Qərb dünyasında tualet mədəniyyətindən bəhs etmək mümkün deyildi. Sonrakı dövrlərdə vəziyyət yenə də eyni idi. Qərb tualetlə sonralar tanış oldu. Osmanlı İmperatorluğunda təmizlik , sağlamlıq, gözəllik, gözəl qoxu çox əhəmiyyətli mövzu idi. Sağlam və dinc həyatın gərəyi hesab edilən təmizlik və gözəl qoxu günümüzə qədər gələn arxiv sənədlərindən də aydın olur”.

Avropada hamam və təmizlik sahəsinin keçmişi, xristianlığın orta əsrlər boyunca Avropaya hansı təsirlər göstərdiyinin tarixdən şahidiyik. Osmanlılardan başqa, yalnız Roma saraylarında hamam mədəniyyəti inkişaf etmişdir. Hamamlar eyni zamanda mədəni görüşmə məkanları idi. Yığıncaq sahələri, əyləncə sahələri, kitabxanalar kimi mədəniyyət suyun ətrafında bir mədəni görüşmə nöqtəsinə çevirilirdi. Təbii ki, buna dini baxımdan çox xoş qarşılanmayan əyləncələr də yoldaşlıq edirdi.

Xristianlıq Avropada yayılarkən, Roma çökməyə başladı və hamam mədəniyyəti tamami ilə yox olmağa başladı. Kilsə bədənin tamamilə yuyulub təmizlənməsini şəhvətləndirici olacağını əsas gətirərək təmizliyi xoş qarşılamırdı. Avropanı yüz illər davam edəcək çirkab içində yaşam dövrü başladı. Tualet mədəniyyəti, duş mədəniyyəti, təmizlik mədəniyyəti yox oldu. Sonrakı əsrlərdə Avropada müxtəlif yoluxucu xəstəliklərin yüksək ölüm nisbətləri təmizliyə prinsipial olaraq qarşı olan bu yanaşmanın dərin bir təsiri vardır.

Avropada zadəganların saray bağçasında çətirlə dolaşmalarının əsas səbəblərindən biri pəncərədən xidmətçilərin boşaltdığı pisliklərdən qorunmaları idi. Sabun olmadığı üçün, yuyunmaq normal gigiyenik qaydada mümkün deyildi.

1388-ci ildə İngiltərə kralı II Richard göl və dərələrə nəcis tökülməsini qadağan edir. Ancaq hara ediləcəyini söyləməyi də unudur. Zavallı xalq nə etsin? Həlli küçədə axtarır. İnsanlar evilərndə çıxardığı hər cür pisliyi; böyük, kiçik, nə varsa küçə pəncərəsindən aşağı tökərdilər. Bu vəziyyət o qədər adi hal almışdır ki, Edinburqda gecə küçəyə çıxmaq məcburiyyətində olan hər kəs, başına bir oturağın boşaldılmasının qarşısını almaq üçün, davamlı olaraq "heed your handle" (əlindəkinə diqqət et) deyə qışqırmaq məcburiyyətində qalırdı.

Deyilənlərə görə, fransızların ətir icad etmələri məhz bu səbəblə bağlıdır . Diqqət etsəniz, hər ətirdə "Eau De Toilette" yazısı var. Mənası “tualet suyu” deməkdir. Avropalılar tualletdən çıxdıqdan sonar, ətir istifadə edərlərmiş, yəni "yuyunmuruq, amma bir az gözəl iylənərik" deyərlərmiş.

Fransızların Louvre muzeyində Osmanlı ətir arxivi mövcuddur. Osmanlıların sahib olduğu dəyərlərdən biri də dünənini geridə buraxmış Avropa dövlətləri idi ki, bu gün bizim də onlara söylədiklərimiz “unudulmuş” kimi hesab edilə bilir.

Gözəl qoxunun sənət halına gəldiyi Osmanlı əsərlərində, ənənə olaraq qonağın xarici dövlət elçisi və ya qonşu olmasına baxmayaraq, gülsuyu və buxur ikramı ilə qarşılandığı bildirilir. Mövlud, qarşılıq, həcc qarşılanması və digər dini toplantılarda gül suyu tökmə adəti hələ də davam etdirilir.

Güldən istifadə yeni inşa edilən və ya təmir edilən məscidlərdə gül suyu ilə yuyulması adəti mövcud idi. Gül suyu həm də Osmanlı mətbəxinin bir parçası idi. Güllaç, su muhallebisi, güllabiyə və şərbətləri misal göstərmək olar.

Tarixi mənbələrdə dəri və göz xəstəliklərinə qarşı dərman olaraq gül yağının istifadə edilməsi barədə məlumat var.

Xəttatlar Qurani Kərimi yazarkən, istifadə edilən mürəkkəbin müşk və əmbərdən yazdıqları əlyazmalar bu gün də xoş qoxularından hiss edilirlər. Osmanlılar, gözəl qoxunun adamı sakitləşdirəcəyinə inanırdılar. Bəzi araşdırmaçılar, Osmanlıda qoxu mövzusunun dövlət siyasəti olmasından belə bəhs edir. Topqapı sarayında qoxu arxivi yaradıldığını bilirik. (Fransanın Luvr Muzeyində isə Osmanlı qoxu arxivi mövcuddur).

Şərq tarix boyunca bütün dinlərin və mədəniyyətlərin beşiyi olmuşdur. Türklərə məxsus çox dəyərli, zaman-zaman tarixin süzgəcindən və təlatümlü dövrlərindən keçmiş bəşəri ənənələri, İslam əxlaqını əsas götürərək qurmuş olduğu dövlət və idarəetmə sistemi, mədəniyyəti Avropa və dünya ölkələri üçün həmişə bir nümunə olmuşdur.

Əkbər Qoşalı:"Dindən əvvəl Sevgi özü Din idi"

Автор: NIGAR1 от 26-03-2016, 11:30
Əkbər Qoşalı:"Dindən əvvəl Sevgi özü Din idi"

Səslər

Sən sağa gedərsən, sol səni səslər,
yatmağa gedərsən, yol səni səslər,
hər səsi çevirib söz etmək olmur,
qəlb kədəri gəzər, dil qəmi səslər.
Eyni yerdən gələr, başqadı adı,
başqadı səs dadı, başqa söz dadı,
səslərin gözəli qara sazdadı,
Kərəmi çağırar, Dilqəmi səslər.
Deyir, söz ölməyir, deyir, səs ölmür.
Bəs öləndən sonra nə üçün gəlmir?
Gəlməyinə gəlir,
eşidilməyir,
yoxsa keçəmməyir kəfəni səslər?!

**********************
Deyirsən ki, mənli günün sualdı

Deyirsən ki, mənli günün sualdı,
deyirsən ki, "..."yəmin" mənəm,
"bəlkə"-siz".
Sənin eşqin gözlərimdən su aldı,
baxammıram sənə doğru "bəlkə"siz...
...Sən evlisən, "günah" deyir, yasa, din.
Bizə görə ölmə, sevgi, yaşa, din!
...Sevgisizdin, nigahlıydın-yaşadın,
indi isə sevgi gəlib-bəlgəsiz...
...Yola çıxdıq, yol hayana çıxacaq?!.
Qafada "din", qəlbdə "sevgi"-
"çıxacaq"...
El ağzından bircə kəlmə çıxacaq:
dindən əvvəl doğulaydız bəlkə, siz!..

**********************

Nə ataya oğuluq

nə ataya oğuluq,
nə oğula atayıq...
nə oğulu atarıq,
nə bir də doğularıq...
atamızdan olmuşuq,
atamız olmamışıq.
atamız, dan-olmuşuq-
atamız, olmamışıq.
...bilirəm, ölüm gələr,
demə "mən ölüm"
gələr,
bir daha Olum gəlməz,
gəlsə də Ölüm gələr!..

**********************

Göy üzündə dövran Aya keçibdi

göy üzündə dövran Aya keçibdi,
köhnə dərdlər təzə aya keçibdi,
elə bil qələmə ayə keçibdi,
gözümü kağızdan ayırammıram.

bir olub iki can – bir doğulmuşuq,
«sıfır» - «ölüm» demək, «bir» - «doğulmuşuq»!
elə bil anadan bir doğulmuşuq,
özümü kağızdan ayırammıram.

mən «ölüm» yerinə - «özüm» yazmışam,
çölümə qış demə, özüm – yazmışam,
baxma ki, indicə özüm yazmışam,
sözümü kağızdan ayırammıram…

Günəş batıb, dövran Aya keçibdi,
köhnə dərdlər təzə aya keçibdi,
elə bil qələmə ayə keçibdi,
gözümü kağızdan ayırammıram.

**********************

Kirpiyimlə ötürmüşdüm mən odu

kirpiyimlə ötürmüşdüm mən odu,
onu gördüm yenə qəlbim oddandı.
Yanan görüb, gülüb, deyib: bu odu!-
Ona deyin, bir eşq adlı oddandı.

Ta onu sev, sevməyirəm, sev, gidi...
Mən sevdiyim qəlbimdəki sevgidi…
Kimdə qaldı, kimə qaldı sevgi, di?!.
Sinəmdəki ürək deyil – oddandı.

Mən odlandım, o nə susdu, nə dindi,
Ürəksizlik, sevgisizlik nə dindi?!.
Deyir, sevgi nə dinsizlik, nə dindi,
Odlanmayan ürəkləri od dandı…

**********************

Dindən əvvəl Sevgi özü Din idi

Dindən əvvəl Sevgi özü Din idi,
Onda aşiq-yardı, onda yar – aşiq.
Əvvəl sözün susma idi, din idi,
İndi isə susmaq olub yaraşıq.

Zaman keçdi, dedik son söz dinindi,
Eşq yolunu kəsib durub din indi.
Ağılda din, ürəkdə eşq. –Din indi!
Bir addım at, bu sərhəddi yar, aşiq!

Əkbər, deyir, odur, bitməz qeylü-qal,
Dilimdə get, ürəyimdə «qal» ki, «qal»…
Qəlb-fərmandar, mən -icraçı, qərar-qal!
Nə deyirsən, həmdəm aşıq, yar, aşıq!?.

Kamil adam olmaq üçün yazıçı 7 vəzifəni yerinə yetirməyi buyurur

Автор: NIGAR1 от 26-03-2016, 10:30
Kamil adam olmaq üçün  yazıçı 7 vəzifəni yerinə yetirməyi buyurur
I - Mirzə Fətəli Axundov hökumət qulluğunda işləyərkən işə, eləcə də digər yerlərə çox zaman atla gedirmiş. Bir gün yenə yoldaşları ilə gəzməyə çıxıblarmış. Mirzə Fətəli yolun bir hissəsində necə olursa atını bir arxın içi ilə sürürmüş. Birdən çay o qədər daralır ki, Mirzə Fətəlinin bir ayağı arxın bir tərəfində, o biri auyağı da arxın o biri tərəfində qalır və at onun altından çıxıb yolunu davam edir. Mrzə Fətəli üzünü ata tutaraq deyir:
- Ay heyvan, dayan. Sən də Mirzə Hüseyn xan kimi bivəfalıq etmə, haraya gedirsən, məni də apar.
Yoldaşları xeyli gülürlər.

II - Ədib bir gün evdə olarkən pəncərədən Kür çayına tamaşa edirmiş. Bu vaxt evin xalçaları balkona sərili imiş. Onların evinə qonşu olan bağda da çoxlu avara-sərgərdan adam var imiş . Bu avaralardan biri də fürsət axtarırmış ki, xalçanı oğurlayıb aparıb bazarda satsın. Oğru bu məqsədlə balkona yaxınlaşır və və xalçaları sürüşdürüb yerə salır və sonra qoltuğuna vurub Tiflisin məşhur Şeytanbazarına satmağa aparır. Mirzə Fətəli bütün bunları görürmüş və oğrudan xəbərsiz onun ardınca düşüb izləyir. Bunlar düz gəlib çıxırlar Şeytanbazara. Xalçanı oğurlayan bazarda onu qabağına sərib satmaq istəyəndə Axundov ona yaxınlaşır:
- Xalçanı neçəyə satırsan?
- Çox bahadır, sən ala bilməzsən.
- Əşşi, qiymətini de, alacağam.
Nəhayət, oğru bir qiymət deyir, Axundov da razılaşır , amma bir şərt irəli sürür ki, xalçanı o özü Axundovun evinə gətirsin.
Onlar gəlhagəl düz gəlib çıxırlar Mirzə Fətəlinin evinə. Mirzə oğruya "indi xalçanı hardan götürmüşdün ora da qoy" deyəndə, oğru qorxudan ağappaq ağarır. Amma Axundov ona deyir ki, qorxma, pulu da götür. Oğru təşvişə düşsə də, Mirzə Fətəli onu sakitləşdirərək deyir ki, bala, götür pulu, amma bir də belə şeylər eləmə.

Kamil adam olmaq üçün  yazıçı 7 vəzifəni yerinə yetirməyi buyurur
III - Mirzə Fətəli Axundovun fikrincə, kamil adam olmaq üçün 7 vəzifəni yerinə yetirmək vacibdir:

1. İnsan pis əməldən qaçmalıdır.
2. İnsan hər zaman yaxşılıq etməyə çalışmalıdır.
3. İnsan zülmü dəf etməyə çalışmalıdır.
4. İnsan öz həmcinsləri ilə cəmiyyətdə müttəfiq yaşamalıdır.
5. İnsan elm ardınca getməlidir.
6. İnsan hər yerdə elm nuru yaymağa səy etməlidir.
7. İnsan öz qüvvəsi və imkanları daxilində özünə müttəfiq olan cəmiyyət, öz həmvətənləri və həməqidələri içərisində qayda və qanunları mühafizə etmək uğrunda mübarizə aparmalıdır.

Qeyd: ədəbiyyat tarixindən məlumdur ki, 1866-cı ildə M. F. Axundov böyük qızı Seyrəbəyimi Qacar şahzadələrindən Bəhmən Mirzənin oğlu Xanbaba xana ərə verir. Altı ildən sonra Seyrəbəyim vəfat edərək iki uşağı yetim qalmışdır. Bu hadisədən bərk sarsılan M. F. Axundov ölən qızından yetim qalan körpə nəvələrinin anasızlığını hiss etməmələri üçün kürəkənin gözəl əxlaqi keyfiyyətlərə malik bir gənc olmasını nəzərə alaraq ikinci qızı Nisə xanımı da Xanbaba xana ərə verir. Bəzi tədqiqatçılar yanlış olaraq bu uşaqların Nisə xanımdan olduğunu qeyd edirlər. M. Qacar isə Nisə xanımın doğma qızıdır.

Böyük mütəfəkkirin yurdunda oğlu Rəşid bəy qalmış, onun vəsiyyətinə görə bütün mülkünə o, sahib olmuşdur. Amma M.F.Axundovun övladlarının sonrakı taleyi hələ də tədqiqatçılar tərəfindən müfəssəl olaraq işlənib üzə çıxarılmamışdır.
M. F. Axundov adına Azərbaycan Mədəniyyəti Muzeyinin elmi işçisi, hörmətli ziyalımız Mirzə Məmmədoğlunun aşağıda sizə təqdim edəcəyimiz yazısı bu istiqamətdə atılan xeyirxah təşəbbüslərdən biridir.

Rəşid bəy Axundov 28 yanvar 1854-cü ildə Tiflis şəhərində anadan olub. 1863-72-ci illərdə Tiflis klassik gimnaziyasında təhsil alıb. 1874-də ali təhsil almaq üçün Brüsselə getsə də 1878-ci ildə atasının vəfatı onu sarsıdır, xəstələnir, maddi durumu pisləşir və geri qayıtmağa məcbur olur. 1882-də təhsilini tamamlamadan Tiflisə qayıdır, az sonra təhsilini bitirmək üçün Peterburqa gedir və yol mühəndisi ixtisasına yiyələnir. 1883-1884-cü illərdə Tiflisdə Qafqaz Dairəsi Yollar İdarəsində çalışıb. Mikayıl Rəfili “Mirzə Fətəli Axundov” adlı əsərində yazır: “Rəşidin həyatı faciəli olmuşdur. Vətənə dönəndən sonra o, uzun müddət iş tapa bilməmiş, Rusiyanı gəzmişdir. Fransız sosialistləri ilə əlaqədə şübhəli bilinərək, polis nəzarəti altında yaşamış, doğma xalqından və ictimai mübarizədən ayrı düşmüş, ideya çıxılmazlığından və çar polisinin onu sıxışdırıb saldığı həyat burulğanından nicat tapmayaraq öz həyatını intiharla bitirmişdir”. Yuxarıdakı fikirlər düşünməyə əsas verir ki, atası Mirzə Fətəlinin ölümündən bərk sarsılan Rəşid bəy uzun müddət toparlana bilmir və düşdüyü depressiya, ümidsizlik onun həyatına ciddi şəkildə təsir edir. Uzun müddət dövlətin etimadsızlığından əziyyət çəkən Rəşid bəy 1905-ci ildən quberniya katibi vəzifəsini də icra etməyə başlayır. Amma ruhi sarsıntılar onu qarabaqara izləyirmiş… Şəmistan Nəzirlinin araşdırmalarında 1909-cu il yanvarın 30-da Müfti Mirzə Hüseyn Əfəndi Qayıbovun Bakıda həkim işləyən oğlu Bahadır bəy Qayıbova yazdığı məktuba rast gəlirik: “Rəşid bəy molxulyanın “qələbə”sindən sonra məyusluqla özünü tapança ilə qətl elədi. Oğlu Fətəli bu günlərdə gələsidir. Rəşid bəy məni və Xanbaba xanı apekun (qəyyum) təzim edibdir. Bu barədə də kağız yazıbdır. Bu gün “Kafkaz”dakı cənab sərdara və qrafinyaya oxunan nitqini (reçini) müsəlmançasını mən tərtib edib, sonra Nərimanov ruscasını sərdara və qrafinya hüzurlarında oxuduq. Hər ikisi çox razı qaldılar və sərdar dedi ki, bu beş nəfər qızların vəsaitimlə Svyataya Ninaya götürməkləri mənim tərəfimdən bir cüzi nümunədir. Gələcəkdə gücüm çatan qədər müsəlman uşaqlarının təlim və tərbiylərinə çalışacağam”. Rəşid bəy Axundovun yeganə oğlu Fətəli bəzi məlumatlara görə “Molla Nəsrəddin” jurnalının əməkdaşı İsmayıl Həqqi ilə bir vaxtda repressiyanın qurbanı olub və 1938-ci ildə güllələnib. Rəşid bəyin ədəbiyyat tariximizdə də özünəməxsus rolu olub. 18 yaşındaykən "Şarl Mismerin Ali paşaya məktubu" fəlsəfi əsərini fransızcadan ruscaya; Alfred dö Breanın "Bir balaca parijlinin həyatı" romanınısa fransızcadan dilimizə çevirib; atasının irsini o qoruyaraq saxlayıb. Mirzə Fətəli Axundov kimi bir dahinin oğlunun intihar etməsi, nəvəsinin repressiya qurbanı olması çox ağırdır. Eyni zamanda bu barədə məlumatlar da çox cüzidir.


Tanınmış aşıq haqq dünyasına qovuşdu

Автор: NIGAR1 от 25-03-2016, 23:37
Tanınmış aşıq haqq dünyasına qovuşdu
Bu gün tanınmış aşıq,Məhəmməd Sadaxlı haqq dünyasına qovuşdu.Bu barədə yazıçı-publisit Güllü Eldar Tomarlı analoq.az-a məlumat verib.Qeyd edək ki,Məhəmməd Sadaxlı 1930-cu ildə Gürcüstan Respublikasının Sadaxlı kəndində (Mollaoğlu) anadan olub.

Sazın sirrlərini ustadı aşıq Xındı Məmməddən öyrənən Məhəmməd Sadaxlı daha sonra Hüseyn Saraclıdan dərs alıb.

Məhəmməd Sadaxlı,Əhməd Sadaxlı və digər ustad aşıqlarla Borçalıda və digər bölgələrimizdə məclislərdə iştirak edib.

Saysız-hesabsız məclislərin yaraşığı olan ustad aşıq,Mehman,Əşrəf,Eldar və onlarla şəyirdin ustadı olub.

Aşıq Məhəmməd Sadaxlı ifaçı aşıq olmaqla yanaşı həm də yaradıcı aşıq idi.4 kitab müəllifi olan aşıq Gürcüstan Respublikasının keçmiş prezidenti Şevarnadzenin sərəncamıyla ölkənin " Şərəf " ordeninə də layiq görülmüşdü.

"Azərbaycantelefilm" tərəfindən 2003-cü ildə ssenari müəllifi Tahir Talıblı və rejissor Miri Rzayev tərəfindən aşıq Məhəmməd Sadaxlı haqqında film də çəkilib.

Analoq.az adından saz-söz həvəskarlarına,aşığın ailəsinə və dostlarına dərin hüznlə baş sağlığı veririk.

Allah rəhmət eləsin.
Alı Eldaroğlu
analoq.az


Köhnə məktublar

Автор: NIGAR1 от 25-03-2016, 19:00
Köhnə məktublar
Savalan Talıblı yazır...

Çanaqqala zəfəri və ya 26 minanın türkanəliyi

Автор: NIGAR1 от 25-03-2016, 14:40
Çanaqqala zəfəri və ya 26 minanın türkanəliyi
Gülnar Səma yazır...

İbrətamiz Çanaqqala savaşı haqqında mükəmməl əsərlərdən biri də Turqut Özakmanın “Diriliş Çanaqqala. 1915” romanıdır. Əsər dörd böyük hissədən ibarətdir. 1.Rus ruleti 2. Dənizin tutuşduğu gün 3. Hazırlıq 4. Diriliş birinci dönəm.

Əsərə ön sözü də müəllifin özü yazıb. Müəllif bu savaşı diriliş, Türkün geri dönüşü, milli mücadilənin və cumhuriyyətin, bir sözlə yeni Türkiyənin ön sözü kimi qələmə verir. Savaş olub bitəndən həmin döyüşə üç cür yanaşma olduğunu vurğulayır. Birincilər həmin zəfərdə Mustafa Kamalı yox sayaraq anlatmışlar. İkincilər M.Kamalın rolunu kiçiltməyə çalışmışlar. Üçüncülər Çanaqqala savaşını möcüzələr, kəramətlər sərgisi kimi anlatmışlar. Onların fikrincə, bu əskəri bir savaşın qələbəsi yox, ilahi, gizli bir gücün sayəsində qazanılmış zəfərdir.

Ön sözdə o da qeyd edilir ki, hətta bəzi yazarlar savaşa Allahı da qatırlar. Belə ki, Tanrı Cavad paşaya röyasında çiçəklərlə bəzənmiş kəf və vav hərflərini göstərir. Bu ilahi işarətin anlamı əbcəd hesabıyla 26 deməkdir. Yəni paşaya ilahi xəbərdarlıq gəlir ki 26 mayını- sualtı partlayıcını dənizin dibinə döşət ki, qələbə qazan. Bu cür qəribə yozumlara qarşı müəllif əsaslı bir sualla müraciət edir: “Nədən yalnız Çanaqqala savaşında ordumuza yardımçı oldular, möcüzələr, xarüqələr yaratdılar, digər cəbhələrdə heç yardımçı olmadılar?!” Həm də bu qələbədən sonra savaş 9 ay sürdü, bir döyüşə tanrı himayədarlıq edirdisə o niyə 9 ay uzanmalıydı?! Müəllif son olaraq qərar verir ki, Çanaqqala da eyniylə milli mücadilə kimi bir yazarın xəyal gücünə ehtiyacı olmayan bir dastandır. Bu səbəbdən də yazar uzun illərin fundamental araşdırmalarının nəticəsi olaraq ortaya mükəmməl bir roman qoymuşdur.

Roman 27 Temmuz 1914, 27 Ekim 1914, 25 Temmuz 1915 tarixləriylə başlayır. Birinci hissədə ilk bir ildə baş verən hadisələrə diqqət edilir. Hər bir durum tarixi əsaslarıyla qabardılır. Bildirilir ki, 500 ildə qazanılan torpaqlar bir neçə həftə içində itirilmişdi. Dünya tarixində Qanuni dönəmindəki kimi zənginliyi, güclülüyü, gəlişimliliyi əldə etdikdən sonra bu zavallı duruma düşmüş tək bir dövlət yoxdu. Bununla yanaşı türk öz türlüyündəydi. Qərbin Türkiyə və türklər haqqında heç bir zaman doğru təxmin və tanıması olmayan siyasətçiləri yenə də çaşıb qaldılar. Müdhiş bir millilik, yurdsevərlik partlayışı oldu. Yazıçı bunu qabartmaq üçün elə epizodlardan sənətkarlıqla istifadə edir ki, bu da romanı daha da qüvvətləndirir. Kimsəsiz, yoxsul bir qadının da unudulmayacaq qəhrəmanlıq etdiyi yazarın diqqətindən yayınmır. O qadın yeganə varı olan saçlarını kəsib sataraq pulunu orduya verir. Bu da bir daha göstərir ki, xalq yüz illik durğunluğu üzərindən atmış, milli həyəcanı paylaşırdı.

Yazıçı birinci hissədə Çanaqqala zəfərinə gedən yolun müəyyən incəliklərinə də yer ayırmışdır. Məsələn Ədirnənin geri alınması, Ənvər bəyin bu münasibətlə milli qəhrəman kimi yaddaşlara çökməsi bütün yurdu düyün evinə çevirdi. Böyük dövlətlər bu oldu bitdini qəbul etmək məcburiyyətində qaldılar.

Romanda üç əsas şəxsin tutduğu vəzifəsi xüsusilə qeyd edilir. “Çatalca Kolordusunun öncü birliğinin başında Kolordu Kurmay Başkanı Yarbay Enver Bey, Gelibolu Kolordusunun öncü birliğinde de Kolordu Kurmay Başkanı Yarbay Fethi Okyar ve Harekât Şubesi Müdürü Binbaşı M. Kemal vardı”. Bununla yanaşı ordu başına gətirilən əslən alman olan Liman von Sander Liman paşa deyə çağrılmağa başlandı. Özünəməxsus xarakteri olan bu qərbli hər kəsdən bir alman kimi davranmasını tələb edirdi. Onun qabalığı türk əsgər və zabitlərində milliyyətçi ruhunu daha da gücləndirdi. Türk paşalarından alman heyranı olaraq tanınan Ənvər paşa da ordu başına keçdi və Liman paşa anladı ki, Ənvər paşa nə qədər alman heyranı olsa da, özünə daha çox heyrandı. O, yeni və gəncləşmiş bir ordu qurdu, Liman paşa Ənvər Paşa ilə hesablaşmalı olduğunu anladı. Birinci dünya müharibəsi başladı və türk ordusu da almanların tərəfdarı olaraq bu müharibəyə qatıldı. Rusiyadan sonra İngiltərə, Fransa və Belçika da rəsmən Osmanlı dövlətinə müharibə elan etdilər. Hətta Yaponiya da formal olaraq onlara qoşulacaqdı. Yazıçı bu yerdə bir məqamı xüsusilə qabardır. Savaş başlayar başlamaz Rus çarı Osmanlıda yaşayan erməniləri üsyan etməyə çağırdı.

Romanda ayrıca başlıq olaraq “Osmanlı- Almanya ilişkisinin özəti” də verilmişdir. Lakin biz əsas diqqəti məhz möhtəşəm Çanaqqala zəfərinin gedişatına yönəltmək istəyirik. “Çanaqqala Boğazı” adlanan hissəsdə əsas diqqəti çəkən döyüş hazırlığıdır. İstifadəyə yararsız bilib tulladıqları 13 top və digər lazımsız silahlar döyüş vəziyyətinə gətirildi. Hətta muzeyə göndərilmiş hava topları da istifadə edildi. Komandirlər Gəlibolu yarımadası ilə Ege dənizi ətrafını ovuclarının içi kimi bilirdilər.

Romanın birinci bölümü “Rus ruleti” adıyla təqdim olunur. Burada əsas hadisələr Sarıqamış fəlakətiylə bağlı olaraq cərəyan edir. Bu bölümdə yazıçı müharibənin hərbi-texniki gücüylə əsl vətəndaşlığın mənəvi durumunu ustalıqla qarşılaşdırır. Yüzbaşı Hilmi Şanlıtop əsgərlərinə son tapşırığını verir. “...Burada yenilmək başqa yenilgilərə bənzəməz... Düşmən güclü. Amma biz də çox qərarlıyıq. Çünki vətənimizi qoruyacağıq... Savaş zamanı kimsə yaralı və şəhidlərlə məşğul olmayacaq...”

İkinci bölüm “Dənizin tutuşduğu gün” adlanır. 19 Şubat saat 09.50-də ilk atış topçu zabiti yüzbaşı Harry Minchinin “Atəş!” əmriylə olur. Cornvallis zırhlısı-hərbi gəmisi tərəfindən atəş açılmasıyla Çanaqqala savaşı başlayır. Ağır topların atəşi saat 13.00-dək sürdü. Savaşın ikinci hissəsi saat 14.00-dan 17.30-a kimi davam etdi. Türklər 4 şəhid 11 yaralı vermişdilər. Bəlkə də, təsadüfi xoşbəxtlikdən beş gün hava çox pis keçdi. Türklər bu fürsətdən yararlanaq, saxta partlayıcıları keçidlərə düzdülər.

Yazar xüsusilə vurğulayır ki, bəşər tarixində ingilislərlə türklər ilk dəfə savaşacaqdılar. Fevralın 25-dən Çanaqqala dəniz savaşı yenidən başlandı. İlk olaraq saat 10.15-də düşmənin “Queen Elizabeth”i div toplarıyla Səddülbahir tobyasını atəş altına aldı. Romanın bu hissəsində müəllif hər günün saatbasaat hesabatını yazır. Döyüşlərin nə vaxt başlamasından tutmuş nə vaxt bitməsinə kimi böyük bir sevgi ilə təsvir edilir. Hər bir düşmən gəmisinin atdığı addım və onun necə cəzalandırılması böyük ustalıqla canlandırılır. Yazıçı bir məqamı da önə çəkməyi unutmur.
Çanaqqala zəfəri və ya 26 minanın türkanəliyi
Cavad paşa Erenköy körfəzinə ölü nöqtə adlandırılan yerə də mina döşəməyi əmr etmişdi. “Öylə sıradan bir şey kimi söyləmişdi ki, bu önərinin tarixin axışını etkiləyəcəyi düşünülə bilməzdi”. Nə qədər təhlükəli olsa da, bu tapşırıq yerinə yetirilməliydi. Yüzbaşı Nazmı Akpınarın rəhbərliyi altında “Nusrat” gəmisiylə əldə olan son 26 partlayıcını paralel olaraq Qaranlıq limanına tökdülər. Müəllif döyüşün taleyini həll edən həmin anları çox həyəcanlandırıcı şəkildə anbaan göz önündə canlandırır. “...Nusrat” mayın gəmisi mayınların arasında 100-150 metr aralıqda, 80 kq ağırlığındakı minaları su üzərindən təxmini 4,5 metr altına sıralayacaqdı. 11 minalanmış xətt çəkdilər və saat 8.00-da Çanaqqalaya döndülər”.

Yazıçı düşmən tərəfin də əsl simasını göstərməkdən çəkinmir. “Lord Kitchener sonucdan o qədər əmindir ki, Hamiltona gözəl şans diləməyə də ehtiyac duymadı. L.Kitchener türklər haqqında yanılırdı...” Birləşmiş donanmanın rəhbərliyinə Cardenin yardımcısı Amiral John Michael de Robek gətirildi. Əsas hücumun isə 18 mart Perşembe günü başlanmasını qərarlaşdırdılar. Onların planında yalnız bir cəhət nəzərə alınmamışdı. “Yurdunu anası kimi, qadını kimi, uşağı kimi sevən, canından əziz tutan çılğın Türklər...”

Birləşmiş donanma 3 hücum qrupu hazırlamışdı. Birinci qrup 4 ingilis hərbi donanması idi: “Queen Elizabeth”, “Agamemnon”, “Lord Leson” və “İnflexible”. İkinci qrup 4 fransız hərbi gəmisi idi: “Gaulois”, “Charlemagne”, “Suffren”, “Bouvet”. Üçüncü qrup 8 ingilis hərbi gəmisi. “Majestic”, “Ocean”, “Vengeance”, “Cornvallis”, “Canopus”.Çanaqqala zəfəri və ya 26 minanın türkanəliyi

Saat 10.30-da 18 üzən qala və 600 top marşla hücuma başladı. Saat 11.15-də həmin bənzərsiz savaş başladı. İlk atəşi Triumph gəmisi verdi. 35 dəqiqə aramsız atəş türklərə imkan vermədi. Dənizdə amansız döyüşlər gedən vaxtda başbakanlıqda böyük narahatlıqla gələn xəbərlər gözlənilirdi. Elə bu məqamda yazıçının bədii manevri maraqlıdır. O, Ziya Göyalpın ümidverici sözlərini də əsərinə daxil edir. “Biz indi Çanaqqalada vətənimizi qoruyuruq. Vətənini müdafiə edən əsgərin gücü silahin gücünü aşar. İngilis vətənini qoruyan türkü nə anlaya bilər, nə də yenə bilər...”
Saat 12-də fransız gəmilərinə də hücuma keçmək əmri verildi. Türk əsgərlərinə isə daha önəmli bir əmr verilmişdi. Tək mərmi belə boşuna atılmayacaqdı. Türklərin hədəfi dəqiq vuran ilk mərmisi 12.20-də “İnflexible” gəmisinin ön dirəyini parçaladı və beləcə uğurlu bombardman davam etdi. Yazıçı ən kiçik epizodlarla böyük həyəcan yaşatmağı bacarır.

Topun çarəsiz qalmağı Ərdəmətli Seyidin heysiyyətinə necə toxundusa, 275 kiloluq mərmini topa təkbaşına qaldırdı. O cür ağırlığa yenilməməsi üçün yazıçı onun elə bir məğrur obrazını yaradır ki, bunu ancaq bir türk edə biləcəyinə heç bir şübhə qalmır. O, bu cür inadkarlıqla 3 mərmini topa yetişdirə bildi ki, həmin mərmilər “Bouvetin” gəmisini çevirməyə yetərli oldu. Həmin gəminin “Nusrat”ın hələ kəşf edilməmiş 18 minasına tuş gəlməyi ilə şiddətli bir partlayış oldu. Əsərin bu yerində yazıçı daha bir türk müdrikliyini nümayiş etdirir. “Fransız Zırhlısı Bouvet batır. Türk tabya və bataryaları qurtarma çalışmalarını əngəlləməməküçün bir yerdən əmr almış kimi hamısı birdən atəşi kəsdilər. Başqa uzaq hədəflərə yönəldilər...”
Saat 14.30-da “İnflexible” də savaşı davam etdirə bilməyəcəyini anlayıb geri çəkildi. Daha sonra fransız gəmisi Gauloisi vurdular. 3 saat içində türklər 5 düşmən gəmisini, necə deyərlər, oyundan kənarlaşdırmışdılar. İndi döyüş 11 düşmən gəmisi ilə türkün hikkəsiylə dolu 14 mina arasında gedirdi.
Saat 16.00-da “İrresidtible” də “Nusrat”ın tökdüyü minaya çarpılıb partladı. Daha sonra “Ocean” da minaya düşdü. Birləşmiş donanma hərbi gücünün yarıdan çoxunu itirmişdi. Amiral de Robek geri çəkilmə əmri verdi. Ümumiyyətlə, savaşın necə bitdiyini müəllif belə təsvir edir. “Birleşik Donanma da artık açıkça dönüşe geçmişti. O zaman inandılar. Gün batıyordu. Deniz de gök de kan kırmızıya kesmişti.

Sabah marşlar çalarak Boğaza giren Birleşik Donanmanın gururlu zırhlıları, orta ve küçük savaş gemileri, torpidobotları, motorları, mayın arama-tarama gemileri -Hamilton'un deyişi ile bir cenaze korteji gibi- sessizce Çanakkale Boğazı'nı terk ediyorlardı. Sonunda onlar da yenilginin acı tadını tatmışlardı. Topçular şükür secdesine kapandılar. Bu zafer yüzlerce yıllık ezikliğe, emperyalizmi yenilmez sanmaya son veriyordu. Balkan yenilgisinin, Sarıkamış felaketinin, Süveyş fiyaskosunun cesaret kırıcı etkilerini silecekti. Emperyalistleri, parayı, çeliği, makineyi, barutu, kader sanılan zavallılığı, aşağılık duygusunu, Avrupa önünde emireri gibi durma alışkanlığını yenmişlerdi”. Ən təsirləndirici məqamlardan biri də odur ki, türk əsgəri uzun fasilədən sonra ilk dəfə zəfər yeməyi yedi. Yazıçı yenə də imperialist düşüncəsiylə millətsevərlik duyğusunu müqayisə edir. Cardenin qorxduğu nə vardısa başına gəlmişdi. “Üç zırhlı batmıştı, beş zırhlı ağır yaralıydı, bine yakın denizci kaybedilmişti. Donanma çökmüştü. Nasıl olmuştu bu? Eski İngilizlerin saygıyla andıkları “Koca Türk” geri mi dönmüştü?”. Romanın digər iki hissəsindən və tarixdən də bəlli olduğu kimi qocaman türklük yenidən dünya idarəçiliyində öz mövqeyini möhkəmləndirirdi.

Vahid Aslan:"Qoy qafanız ayılsın,internet dumanından"

Автор: NIGAR1 от 25-03-2016, 13:00
Vahid Aslan:"Qoy qafanız ayılsın,internet dumanından"
29 sentyabr 1972-ci ildə Gədəbəy rayonunun Parakənd kəndində anadan olub. AYB-nin və AJB-nin üzvüdür. “Yaşıl sevgilər”, “Tənhalıq əlində”, “Məhəbbət müqəddəsdir”, “Bənövşə ömrü”, ”Daşlar çiçəkləyəndə”, “Riyaziyyat və Poeziya”, “Əkiz ruhlar” adlı kitabların, 2 monoqrafiyanın və 200-dən artıq məqalənin müəllifidir. Jurnalistika sahəsində və ədəbi sahədə uğurlu fəaliyyətinə görə bir sıra çeşidli ödüllərə layiq görülmüşdür. ADPU – da müəllim kimi fəaliyyət göstərir. “Müəllim sözü” qəzetinin təsisçisi və baş redaktorudur.



Tumurcuqlayan şeir

Bir az işləmişəm əlim qabardı,
Qabar – halallıqdı, dövlətdi, vardı.
Zəhmət olan yerdə bağça var, bar var,
Ürəyimdə yazdı, qəlbimdə bahar.
Gözlərim təzəcə açan çiçəkdi,
Bu gün qoca dünya yaman göyçəkdi...
Tumurcuq kimidi kipriyim, qaşım,
Bu gün duyğuludu torpağım, daşım.
Xoş gəlib, yurdumun novruz bayramı!
Bu gün gözlərindən öpüb anamın,
Ən gözəl şeirimi yaza bilərəm,
İlğımlar içində aza bilərəm...
Duyğular özümdən qoparar məni,
Sirlər aləminə aparar məni.
Bircə baxışımla tilsimlər sınar,
Baxıb həsədindən ulduzlar yanar.
İlhamım sığışmaz göyün üzünə,
Dünyalar yaradar özü-özünə.
Qızlar inciməsin bu bahar günü,
Ən gözəl qız sanır bahar özünü.
Mən də vurulmuşam bu qıza, neynim!
Daha sevdalıyam mən yaza, neynim!
Bu gün öz yolumu azsam, bağışla!
Ən gözəl şeirimi yazsam, bağışla!
19.03.11.

**************************

Bir yaz günü

Bir yaz günü
Çiçəklərin açan vaxtı,
Duyğuların çiçəklərdən
Çiçəklərə uçan vaxtı,
Oturasan göy otların arasında
Boylanasan ağaclara,
Nə işsizlik yada düşə
Nə qayğılar səni yora,
Nə ağlını oğurlaya
Dəcəl qızlar,
Nə qəlbini yaralaya
Zalım dostlar,
Incimərəm
Nə zəng edin, nə arayın,..
Göy otların arasında
Təzə-tərdi halım, dostlar!
Heç olmasa
Bu bənzərsiz yaz gününün
Bircə anı mənim olsun,
Qafamdan duman çəkilsin,
Içimdən sevgi doğulsun!
Ürəyimdən söz doğulsun:
-Mələklərin umduğu söz!
Bənövşənin dərdli gözü
Ürəyimin gözü olsun
Bir yaz günü...
02.04.07.

**************************

Yağışın səsi

... Qapayın interneti,
Söndürün telefonu,
Bayırda yağış yağır,
Bir an dinləyin onu.

Xilas olun bir anlıq
Feyzbukun cəngindən,
Xilas olun kiminsə
Vaxt öldürən zəngindən.

Qoy qafanız ayılsın
Internet dumanından,
Kəsməyin ömrünüzün
Qiymətli zamanından.

Ey insanlar, qoymayın
Təbiət sizsiz qala!
Qorxuram ki, bir zaman
Görüşlər unudula!

... Bayırda yağış yağır,
Eşidirəm səsini.
Dinləyirəm dünyanın,
Ən gözəl nəğməsini.
19.02.16.

**************************

Sən istəyən qar

Qarı çox xoşlayıram –
Söyləyərdin, bir zaman;
Yağan qara baxıram,
Pəncərə arxasından;
Sən istəyən qardı bu,
Uçur əllərin kimi;
Əllərinə çatarmı,
Uzatsam əllərimi,..
Pəncərəni açıram,
Qara əl uzadıram,..
Ovcuma sıxdım qarı,
Ovcum nəmdi, o yoxdu,
Əllərimə dəyən qar
Əlin kimi soyuqdu.
Öpmək istədim qarı,
Əlin isinsin deyə;
Qurduğum xəyalları
Sənmi uçurtdun göyə,..
Sənə gedən yollarım
Necə bağlanmışdısa,..
Pəncərəni bağladım;
... Yağan qara baxdıqca,
Səni xatırladıqca
Mən darıxdım dəlicə,..
Pəncərəmsə,.. ağladı.
18.02.16.

**************************

Xocalı faciəsi

Hər yan kabusa döndü göylərin kölgəsində,
Yerlər qan ağlayırdı ölümün pəncəsində,
Anaların bətnində, körpələrin köksündə
Şırımlanan qan izi, Xocalıda göründü.

Göyləri dəlib keçdi yüksələn imdad səsi,
Bu səslərə yas tutdu ulduzlar şəlaləsi,
Yaranışın ən zalım, ən ağrılı gecəsi,
Ən zülmətli gündüzü, Xocalıda göründü.

Yer üzü əl açırdı göylərə ana kimi,
O, aman diləyirdi son damla qana kimi,
Bu dünyanı sevirdim dəli-divanə kimi,
Onun da cəllad üzü, Xocalıda göründü.
08.02.16.

**************************

İstərdim ki

Elə bir şəhərdə
Yaşamaq istərdim ki,
Orada hər axşam yağışlar yağsın,
Nə xəyanətlər
Gözə dursun,
Nə günahlar dizə çıxsın,..
Orada bir muzey olsun,
Göz yaşları muzeyi.
Düşünsünlər ki,
Insanlar ağlayırmış
Bir zamanlar;
Orada bir heykəl olsun,
Aldanan ümidlər heykəli.
Orada hər gün imdad diləyənlərin
Göylərə uzanmasın əlləri;
Orada insanlar
Tanrısını
Göy üzündə axtarmasın,
Orada insanların
Tanrısı
Ürəyinin içində olsun...
10.02.16.

**************************

Həqiqət axtaran

Həqiqət axtaran adam,
Göy üzündə allah kimi
Sən də təksən yerlərdə,
Buralarda hamının
Başı şərə qarışıb,
Hamı can hayındadı,..
Çox axtardın
Bu dünyada
Həqiqəti tapmadın,
Indi yolun hayanadı...

Həqiqət axtaran adam,
Yolunun əvvəli zülmət
Sonu işıq,
Yağmurdan nə qorxusu var
Deyirsən, islanmışın;
Bilirsən, yolun sonunda
Ucalmaq gözləyir səni,
Ölümü dəlib keçən
Dar ağacına ucalmaq...

Həqiqət axtaran adam,
Adamlardan yorulanda,
Oturub yol qırağında
Yollarla dərdləşirsən;
Bir anlıq alır səni
Dərdlərinin əlindən
Uzanan paralellər,
Hardasa uzaqlarda –
Dünyanın o üzündə
Görürsən həqiqətin
Kiçik işartısını,..
Ayrılırsan xəyaldan,
Qaldırırsan başını,..
Adamlarla dolu olan,
Həqiqətdən uzaq düşən
Adamların yolu olan
Dünyaya qayıdanda,
Öldürür səni yenə
Nəfslər, haram əllər;
Görürsən ki, dərdinlə
Kəsişir paralellər...
14.10.15.

**************************

Şair kimdi

Qızım sual eylədi
-Ata, şair kimdi?
Qızım, şairlik
Tanrının sevdiklərinə
Verdiyi mükafatdı;
-Peyğəmbərlik kimi-
Şair adı müqəddəs addı;
Istedad və cəsarət
Şairə verilən qoşa qanaddı;
Şairlər-
Zamanın önündə gedənlər,
Haqq yolunda dar ağacına yüksələnlər;
Bir də qızım,
Şair olan kəs,
Dünyanın dərdinə
Göz yuma bilməz!
18.04.13.




kiosk.com.az tap az турбо аз tap.az qab qacaq turbo az oxu az oxu az xeberler www oxu xabaraz новости азербайджана mp3 yukle big az azeri bass indir yukle mp3 mp3 milli az son xeberler xabaraz radikal müxalifət milli.az Azərbaycan xəbərləri dünya xəbərləri aktual hadisələr bu günün xəbərləri BiG.Az - Böyük Azərbaycan en son xeberler Azerbaycan xeberleri 2017 müsavat siyasət iqtisadiyyat azərbaycan hadisə son xəbər dağlıq qarabağ gündəm qəzet ilham əliyev Bakı haqqin az новости ильхам алиев haqqin az азербайджан объявления интим услуг в баку погода в баку hava haqqinda melumat day az day.az Azərbaycandan və dünyadan xəbərlər - Qafqazinfo.az qafqazinfo minimum əmək haqqı 2018 anar nagilbaz porno anar nagilbaz video anar nagilbaz Xəbərlər Araşdırma Müsahibələr Reportajlar Xəbərlər Gündəm Hadisə Siyasət Cəmiyyət İqtisadiyyat İdman Dünya Video Maqazin Müsahibə Media Araşdırma Maraqlı Mədəniyyət Gülən Təhlükə Bank Biznes Enerji Əmlak Tender Vakansiya namiq caniyev a24az niyə quran onun üçün müqəddəs deyil anar nağılbazın video a 24 a24.az Yenicag.Az son dəqiqə ən son xəbər xəbər xəbəri xəbərləri yenicag yeniçağ gündüz kərimov vüqar zifəroğlu qarabag roma canli yayim yenicag zakirə zakirqızı basqın Azərbaycan Aşkın Niderlandın ofisinə bildirib şəhərində Haaqa təşkilatının diaspor Diasporrəhbəri həmçinin Afrin aparılır edilib Hazırda araşdırma əməliyyatından millətindən ardıcıl spy satellite destroyed eu doner kebab north korea missile hit own city arzu nağıyev axar/az axar.az lentaz lent az xabaraz musavat.az xeberler musavat iqtidar 134 nomreli 134 mekteb məktəb nömrəli olay bilmir söyləyir edirəm deyir bilmirəm söylədiyi xəstəsən Yaşamağa davam bilir qollarımı əməlinə qazandırmaq istəyib məktəbli deyən kəsirəm Bunları Cavidan Anasının sinif xarakterli hərəkətləri cinayət oxuyan zorakılıq aidiyyatlı bağlı orqanlara şikayət şəhər daxil hadisə vermis naziri müdafiə Dadaş Rzayevin nəvəsidir prokurorluğunda bağlı Təhsil sinfində hüquq hadisə yayıb olmuş oxuyan cinayət mühafizə əlaqədə yerləşən ayının otağında dekabr cinsi geyinmə soyunub idman zalının